กลับหน้าหลักชวนอ่านหนังสือ
   ชวนอ่านหนังสือ > รู้สึกตัวไม่มีทำไม
กลับหน้าแรก
 

รู้สึกตัวไม่มีทำไม
โดย ปัญญาปทีโปภิกขุ
คำนำโดย พระไพศาล วิสาโล


คำนำ

หากถามว่าอะไรคือยอดปรารถนาของผู้คน คำตอบอันดับต้น ๆ ก็คือความสุข   ดังนั้นจึงไม่ใช่เรื่องแปลกที่ผู้คนส่วนใหญ่ใช้เวลาทั้งชีวิตเพื่อแสวงหาความสุข  แต่ไม่ว่าไขว่คว้าได้อะไรมา ผู้คนก็ไม่เคยมีความสุขอย่างแท้จริง ยังต้องเวียนกลับไปหาความทุกข์ดังเดิม   ทั้งนี้ก็เพราะมีสิ่งหนึ่งที่มักถูกมองข้ามไป ทั้ง ๆ ที่มีอิทธิพลอย่างมากต่อชีวิตจิตใจ  และสามารถสร้างความทุกข์แก่ทุกผู้คน ไม่ว่าร่ำรวย ยิ่งใหญ่ หรือมีชื่อเสียงมากมายเพียงใดก็ตาม นั่นคือ “ความหลง”

ความหลงนั้นหมายถึงความไม่รู้   ความไม่รู้ที่เป็นตัวการสร้างความทุกข์แก่ผู้คน ไม่ว่าวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีจะก้าวหน้าเพียงใดก็ตาม ได้แก่  ความไม่รู้ตัว  และความไม่รู้ในความจริงของชีวิต  เป็นเพราะไม่รู้ตัวหรือลืมตัว เราจึงปล่อยให้ความทุกข์ครอบงำจิตใจได้อย่างง่ายดาย  เมื่อปล่อยใจหลงติดอยู่กับอดีตอันเจ็บปวด เราจึงจมอยู่ในความเศร้าโศก ความโกรธ และความรู้สึกผิด   ในทำนองเดียวกันเมื่อปล่อยใจไหลลอยไปอยู่กับภาพอนาคตที่ปรุงแต่งในทางลบ  ความวิตกกังวล กระวนกระวาย และความกลัวจึงกลุ้มรุมทำร้ายจิตใจเรา  ยิ่งไปกว่านั้นเมื่อไม่รู้ความจริงของชีวิต ก็ย่อมคิดและทำในสิ่งที่สวนทางกับความจริง เช่น หลงคิดจนยึดติดว่าตัวเรานั้นเที่ยง เป็นสุข รวมทั้งคิดและยึดติดว่ามี “ตัวเรา” และ “ของเรา” ดังนั้นเมื่อความจริงไม่เป็นอย่างที่คิดและยึดติด ผลที่ตามมาคือความทุกข์ (ซึ่งมักทำให้หลงหนักกว่าเดิม และทุกข์เพิ่มขึ้น กลายเป็นวัฏจักรที่ออกมาได้ยาก)

หากต้องการออกจากความทุกข์ และเข้าถึงความสุขที่แท้จริง  สิ่งสำคัญที่จะต้องทำคือ รักษาใจไม่ให้ความหลงครอบงำ  เริ่มต้นด้วยความหลงอย่างแรกคือความไม่รู้ตัว  การเจริญสติเป็นวิธีที่ลัดและตรงในการสร้างความรู้ตัวให้มาแทนที่ความหลง   หรือเพิ่มกำลังให้แก่ “ตัวรู้” เพื่อเอาชนะ “ตัวหลง”  ความรู้สึกตัวนั้นมีอานิสงส์มากมายเพียงใด พึงพิจารณาจากพุทธพจน์ที่ตรัสว่า“เมื่อบุคคลรู้สึกตัวอยู่ กุศลธรรมที่ยังไม่เกิดก็จะเกิดขึ้น อกุศลธรรมที่เกิดขึ้นแล้วก็จะดับไป ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลเมื่อรู้สึกตัวอยู่  ความเป็นผู้รู้สึกตัวย่อมเป็นไปเพื่อประโยชน์อันยิ่งใหญ่ เพื่อความดำรงมั่น เพื่อความไม่เสื่อมสูญ เพื่อความไม่อันตรธานแห่งพระสัทธรรม”

สติคือความระลึกได้ ซึ่งช่วยให้ใจกลับมาอยู่กับเนื้อกับตัว เกิดความรู้สึกตัวขึ้นมา  ซึ่งนอกจากช่วยให้ไม่หลงติดในสุขหรือทุกข์ที่เกิดขึ้นแล้ว  ยังเป็นสภาวะที่เกื้อกูลต่อการเห็นกายและใจตามความเป็นจริง  การใช้สติมาดูกายและใจอยู่เนือง ๆ โดยมีความรู้สึกตัวเป็นฐานย่อมช่วยให้เห็นความจริงของกายและใจเป็นลำดับ จนเกิดปัญญาสามารถทำลายความหลงที่ลึกซึ้งที่สุด คือ ความไม่รู้ในความจริงของชีวิต (หรืออวิชชา) อันเป็นรากเหง้าแห่งความทุกข์ทั้งมวลของมนุษย์

ในหนังสือเล่มนี้ พระสุทธิศาสตร์ ปญฺญาปทีโป ได้อธิบายวิธีการสร้างความรู้สึกตัว โดยใช้ภาษาที่เข้าใจง่าย และเน้นการลงมือปฏิบัติ โดยไม่ต้องเสียเวลากับการถกเถียงหรืออภิปรายในทางทฤษฎี  ผู้ที่อ่านหนังสือเล่มนี้จะพบว่าการเจริญสติหรือการสร้างความรู้สึกตัวนั้นไม่ใช่เรื่องยาก  สามารถปฏิบัติได้ทันที แม้ไม่มีพื้นฐานทางปริยัติเลย  ทั้งนี้เพราะท่านได้พูดถึงสิ่งที่เราทุกคนมีอยู่แล้วและพบเห็นเป็นประจำ  ที่สำคัญคือเนื้อหาเหล่านี้เป็นสิ่งที่ท่านได้เรียนรู้จากการปฏิบัติด้วยตนเอง  จึงสามารถถ่ายทอดให้ผู้อื่นเข้าใจได้ง่าย แต่อย่าลืมว่า จะเข้าใจได้อย่างแท้จริงในสิ่งที่ท่านพูด ก็ต้องผ่านการปฏิบัติจนมีประสบการณ์ด้วยตนเองในระดับหนึ่ง

แม้เป็นเล่มเล็ก  ๆ และเป็นเล่มแรกของพระสุทธิศาสตร์ แต่หนังสือเล่มนี้ก็เต็มไปด้วยเนื้อหาที่เป็นประโยชน์อย่างมากสำหรับผู้ที่ต้องการสร้าง “ตัวรู้” ให้เจริญงอกงามในจิตใจ และขยายความรู้สึกตัวให้เต็มพื้นที่ชีวิต อันจะนำไปสู่ความสุขอย่างแท้จริง  ขออนุโมทนาสำหรับการตีพิมพ์หนังสือเล่มนี้ และหวังว่าจะมีเล่มอื่น ๆ ของท่านตามมาอีกในเวลาไม่นาน

พระไพศาล วิสาโล
วันมหาปวารณา
๑๖ ตุลาคม ๒๕๕๙

รวบรวมงานเขียนและบทความของพระไพศาล วิสาโล www.visalo.org  korobiznet เอื้อเฟื้อพื้นที่   
webmaster    ๒๕๕๒ All Rights ไม่ Reserved