กลับหน้าหลักชวนอ่านหนังสือ
   ชวนอ่านหนังสือ > ความรักอยู่รอบตัวเรา
กลับหน้าแรก

ความรักอยู่รอบตัวเรา

ผู้เขียน อรทัย ชะฟู
คำนิยมโดย พระไพศาล วิสาโล
จัดพิมพ์โดย เครือข่ายพุทธิกา

 

คำนิยม

ไม่ว่าเราจะอยู่ดีมีสุขเพียงใด สักวันหนึ่งเราก็ต้องเจ็บป่วย และอาจเจ็บป่วยด้วยโรคร้ายที่รักษาไม่หายหรือรักษาได้ยาก ในยามนั้นเทคโนโลยีไม่ใช่คำตอบอีกต่อไป มันอาจลดทุกขเวทนาหรือความเจ็บปวดได้บ้าง  แต่ไม่สามารถลดความทุกข์ทรมานได้  เพราะประการหลังนั้นเป็นเรื่องใจล้วน ๆ  ด้วยเหตุนี้การวางใจให้ถูกหรือดูแลรักษาใจให้เป็น จึงมีความสำคัญอย่างยิ่งสำหรับผู้ที่ป่วยด้วยโรคร้าย  (อันที่จริง แม้ป่วยด้วยโรคที่รักษาได้  การดูแลจิตใจก็เป็นสิ่งสำคัญเช่นกัน)

ในส่วนผู้ดูแลหรือญาติมิตร  การเยียวยาหรือให้ความช่วยเหลือทางจิตใจแก่ผู้ป่วย ก็เป็นสิ่งสำคัญเช่นกัน  จะนึกถึงแต่การเยียวยากายอย่างเดียวหาได้ไม่  ยิ่งผู้ป่วยระยะท้ายซึ่งใกล้ตายด้วยแล้ว  การเรียกร้องและทุ่มเทเงินทองเพื่อให้หมอ “จัดเต็ม” แก่ผู้ป่วย ด้วยหวังจะยื้อชีวิต(หรือยืดลมหายใจ)ของเขาให้นานที่สุดเท่าที่จะทำได้ ย่อมไม่ใช่สิ่งที่ดีสำหรับเขา  การช่วยให้เขาจากไปอย่างสงบ โดยไม่มีสิ่งค้างคาใจหรือไร้ความห่วงใย พร้อมรับความตายได้ เป็นสิ่งที่พึงปรารถนามากกว่า

ทุกวันนี้มิติด้านจิตใจของผู้ป่วยเป็นเรื่องที่ได้รับความสนใจมากขึ้น ไม่เฉพาะจากบุคลากรทางการแพทย์ แต่รวมถึงคนทั่วไป  ส่วนหนึ่งเป็นผลจากหนังสือหลายต่อหลายเล่มที่ถ่ายทอดประสบการณ์ของผู้ป่วย ซึ่งมีสุขภาพหรือคุณภาพชีวิตดีขึ้น เพราะเรียนรู้ที่จะอยู่กับโรคร้ายโดยเฉพาะมะเร็งได้อย่างปกติสุข   หนังสือเล่มนี้ก็เช่นกัน  แต่มีสิ่งหนึ่งที่ทำให้หนังสือเล่มนี้แตกต่างจากเล่มอื่น ๆ  นั่นก็คือ คุณอรทัย ชะฟู มิใช่เป็นผู้ที่(เคย)ป่วยด้วยโรคมะเร็งเท่านั้น หากยังเป็นผู้ที่มีประสบการณ์โชกโชนในการช่วยเหลือผู้ป่วยมะเร็งและผู้ป่วยระยะท้าย  ในฐานะที่เป็นจิตอาสา เธอได้พบผู้คนมากมาย ทั้ง ผู้ป่วย แพทย์ พยาบาล ผู้ดูแล ญาติมิตร  ได้เห็นทั้งผู้คนที่ช่วยให้ผู้ป่วยดีขึ้นและทำให้ผู้ป่วยแย่ลงทั้ง ๆ ที่มีความปรารถนาดีต่อผู้ป่วย

การเยียวยาและช่วยเหลือผู้ป่วยด้านจิตใจนั้น ไม่มีสูตรสำเร็จ  การช่วยให้ผู้ป่วยสงบใจไม่ได้หมายความว่าจะต้องเปิดเทปธรรมะหรือฟังพระสวดมนต์เสมอไป  ธรรมะแม้จะมีประโยชน์ แต่การยัดเยียดให้แก่ผู้ป่วยที่ยังไม่พร้อมฟัง หรือคะยั้นคะยอให้เขาทำสมาธิ อาจสร้างปัญหาให้แก่ผู้ป่วย  ความปรารถนาดีของผู้ดูแลและญาติมิตร (รวมทั้งจิตอาสา)เพิ่มความทุกข์ใจให้แก่ผู้ป่วยมานักต่อนัก เพราะไม่สนใจความรู้สึกหรือความต้องการของผู้ป่วยอย่างแท้จริง

ผู้ป่วยส่วนใหญ่มิได้ต้องการคนแนะนำสั่งสอน แต่ต้องการเพื่อนหรือคนที่เข้าใจความรู้สึกของเขามากกว่า  ดังนั้นแทนที่จะพูดในสิ่งที่ตนอยากพูด  ผู้ดูแลและญาติมิตรควรเปิดใจฟังผู้ป่วย โดยเฉพาะรับฟังความทุกข์ของเขาให้มาก ๆ  และฟังโดยไม่ตัดสินว่าเขาอ่อนแอ ใจไม่สู้ ไม่รู้จักปล่อยวาง  แต่ควรยอมรับเขาอย่างที่เป็น   (โดยเตือนใจตนเองไปพร้อม ๆ กันว่า หากฉันล้มป่วยอย่างเขา ก็คงเป็นเหมือนเขา ไม่ได้ดีไปกว่าเขาเท่าไหร่)  หากคิดจะช่วยเขา ก็ควรช่วยเขาจากจุดที่เขากำลังเป็นอยู่ ไม่ใช่จากจุดที่เขาควรเป็น  ขณะเดียวกันแทนที่จะเรียกร้องหรือแนะนำให้เขาปล่อยวาง  สิ่งแรกที่ผู้ดูแลและญาติมิตรควรทำคือวางความคาดหวังว่าเขาน่าจะเป็นอย่างนั้นหรือทำอย่างนี้
              
การคำนึงถึงผู้ป่วยเป็นที่ตั้ง  แทนที่จะเอาความอยากหรือความคาดหวังของตน (แม้เปี่ยมด้วยความปรารถนาดีเพียงใด)เป็นศูนย์กลาง  จะช่วยให้เราเข้าใจความรู้สึกและความต้องการของผู้ป่วยอย่างแท้จริง  เอื้อให้เกิดเมตตากรุณาในจิตใจ  แทนที่จะคับข้องขุ่นเคืองที่เขาไม่ทำตามความคิดของเรา (ซึ่งเป็นการยึด “ตัวกู ของกู” อย่างหนึ่ง)   ความเข้าใจดังกล่าวยังช่วยให้เราสามารถตอบโจทย์ของเขาได้อย่างถูกต้อง  แทนที่จะเรียกร้องให้เขาตอบโจทย์ของเรา  ด้วยทัศนคติดังกล่าวเท่านั้นความปรารถนาดีของเราจึงจะส่งผลดีต่อผู้ป่วยอย่างแท้จริง  และการกระทำของเราอาจช่วยให้ความปรารถนาสุดท้ายในชีวิตของเขาได้รับการตอบสนองก็ได้

ในหนังสือเล่มนี้คุณอรทัยได้ให้ข้อคิดและแนวทางการปฏิบัติที่เป็นประโยชน์อย่างยิ่งทั้งต่อผู้ป่วย ผู้ดูแล ญาติมิตร และจิตอาสา  ประสบการณ์ของเธอช่วยให้เราตระหนักถึงมายาคติและความเข้าใจผิดนานาประการเกี่ยวกับผู้ป่วยและการช่วยเหลือผู้ป่วย  อ่านหนังสือเล่มนี้แล้ว  หลายคนจะเข้าใจได้ว่าเหตุใดผู้ป่วยไม่ชอบคำว่า“สู้ ๆ” หรือ “อดทนนะ” และทำไมคำแนะนำเรื่องอาหารการกินและยารักษาโรค จึงสร้างแรงกดดันแก่ผู้ป่วย  

เช่นเดียวกับ “วันนี้คือของขวัญของชีวิต” อันเป็นหนังสือเล่มแรกของคุณอรทัย  “ความรักอยู่รอบตัวเรา” ไม่เพียงเตือนใจให้เราละเอียดอ่อนต่อความรู้สึกผู้ป่วยมากขึ้นเท่านั้น หากยังช่วยให้เรารู้เท่าทันกิเลสในใจเราด้วย  ข้อคิดและคำแนะนำของคุณอรทัย หากนำไปปฏิบัติด้วยใจที่ใคร่ครวญ จึงไม่เพียงช่วยให้เราเป็นกัลยาณมิตรต่อผู้ป่วยเท่านั้น หากยังเป็นการปฏิบัติธรรม ลดละกิเลสในใจของเราไปพร้อมกัน

พระไพศาล วิสาโล
๒๕ มีนาคม ๒๕๖๑

รวบรวมงานเขียนและบทความของพระไพศาล วิสาโล www.visalo.org  korobiznet เอื้อเฟื้อพื้นที่   
webmaster    ๒๕๕๒ All Rights ไม่ Reserved