กลับหน้าหลักชวนอ่านหนังสือ
   ชวนอ่านหนังสือ > ตะลุยบางปะกง
กลับหน้าแรก
 

ตะลุยบางปะกง

โดย ปริญญา เทวานฤมิตรกุล
คำนิยมโดย พระไพศาล วิสาโล

 

 

คำนิยม

คนไทยแต่ก่อนมีความผูกพันกับแม่น้ำลำคลองมาก โดยเฉพาะคนภาคกลาง  ข้าพเจ้าโชคดีที่เกิดในกรุงเทพ ฯ สมัยที่ยังมีลำคลองอยู่เป็นอันมาก  แม้อยู่ห้องแถว แต่ก็ไม่ไกลจากคลองมหานาค  เพียงแค่ข้ามถนนก็ถึงอีกฟากฝั่งของคลองแล้ว  พอถึงหน้าน้ำ น้ำในคลองจะล้นเอ่อ  พวกเราเด็ก ๆ ก็จะไปดูปลาและกุ้งตัวเล็กตัวน้อยที่แหวกว่ายมาจนเกือบถึงขอบถนน  เมื่อโตขึ้นคลองมหานาคคือที่ว่ายน้ำเล่นของพวกเรา บางคราวข้าพเจ้าก็ว่ายข้ามคลองเพื่อไปเยี่ยมญาติผู้ใหญ่ที่อยู่อีกฝั่ง  แม้ว่าช่วงนั้นคลองจะเริ่มดำคล้ำส่งกลิ่นโดยเฉพาะช่วงน้ำลด

คลองที่ข้าพเจ้าผูกพันเป็นพิเศษคือคลองบางขุนเทียน  แทบทุกครั้งที่ปิดเทอมหน้าร้อน แม่จะพาพวกเราไปค้างบ้านป้าซึ่งอยู่ริมคลองคราวละหลายวัน  แต่ตอนหลังเราพี่น้องก็ไปกันเอง ชีวิตริมคลองนั้นแตกต่างจากชีวิตห้องแถวกลางกรุงมาก   ที่นั่นเราเล่นน้ำทั้งเช้า กลางวัน และเย็น ร้อนเมื่อไหร่ก็ลงไปว่ายน้ำ ตกเย็นจะมีชาวบ้านมาเล่นน้ำกันเป็นจำนวนมาก บางครั้งพวกเราก็ว่ายไปเกาะเรือ โดยเฉพาะเรือโยง ซึ่งแล่นผ่านอย่างช้า ๆ  สมัยนั้นเราว่ายน้ำกันอย่างเป็นธรรมชาติมาก คือตัวเปล่าเล่าเปลือย  เย็น ๆ ค่ำ ๆ ก็ได้กินขนมจากเรือที่แล่นผ่านมา ตกค่ำรอบตัวก็เงียบสงบ มีเสียงเรือหางยาวดังเป็นพัก ๆ  รุ่งเช้าก็ถูกปลุกด้วยเสียงเรือหางยาว  น่าเสียดายที่พอข้าพเจ้าอายุ ๑๒  ป้าก็ย้ายบ้านไปที่อื่น  นับแต่นั้นก็แทบไม่ได้สัมผัสชีวิตริมน้ำอันแสนสุขอีกต่อไป

เชื่อว่าแม่น้ำทุกสายล้วนอยู่ในความทรงจำของผู้คนเป็นอันมาก  รวมทั้งแม่น้ำบางปะกง  โชคดีที่อาจารย์ปริญญามีความรู้สึกผูกพันกับแม่น้ำสายนี้  เรื่องราวของแม่น้ำบางปะกงจึงถูกถ่ายทอดมาให้เราได้อ่านอย่างจุใจ เป็นการเล่าจากมุมมองที่ไม่เหมือนใคร คือเล่าจากสายตาของนักพายเรือ ที่ไม่เพียงใช้เส้นทางดั้งเดิมของบรรพชน  คือจากพนมสารคามหรือบางคล้า มายังแปดริ้วเท่านั้น หากยังพายจากเขาใหญ่อันเป็นต้นน้ำบางปะกงมาจนถึงปลายน้ำคืออ่าวไทย

การพาตัวมาอยู่ท่ามกลางสายน้ำที่ผูกพันกับชีวิตมาตั้งแต่เกิด เป็นเสมือนการหวนระลึกถึงอดีต  และกลับคืนสู่รากเหง้า  เป็นการคืนสู่อ้อมกอดของ “แม่” ที่ให้ความรู้สึกอบอุ่นและอิ่มเอม  ซึ่งหลายคนคงรู้สึกโหยหาแต่ก็ไม่มีโอกาสได้กลับไปเพราะถูกภารกิจและวิถีชีวิตสมัยใหม่รัดตัว  ขณะที่ผู้คนไม่น้อยหลงลืมไปเลยว่าครั้งหนึ่งเคยมีชีวิตผูกพันกับสายน้ำ  แม้จะมีชีวิตที่สะดวกสบายในเมืองใหญ่ทันสมัย แต่ใช่หรือไม่ว่าชีวิตที่ตัดขาดจากรากเหง้าบ่อยครั้งย่อมรู้สึกล่องลอยและแห้งแล้ง

เรื่องเล่าในหนังสือเล่มนี้ไม่เพียงชวนให้เรารู้สึกถวิลหาอดีต  แต่ยังทำให้เราตระหนักถึงความเปลี่ยนแปลงอันน่าเป็นห่วงที่กำลังไหลบ่าอยู่ในปัจจุบัน  สิ่งที่เกิดขึ้นกับบางปะกงกำลังเกิดขึ้นกับแม่น้ำทุกสายในเมืองไทย อันได้แก่ความเสื่อมโทรมเพราะถูกรุมเร้าคุกคามด้วยภัยนานาชนิด ไม่ว่าขยะที่ล้นหลาม ตลิ่งที่พังทลาย รวมทั้งระบบนิเวศที่เสื่อมโทรมเนื่องจากการพัฒนาที่ขาดการไตร่ตรองอย่างรอบด้าน  ที่สำคัญก็คือความเสื่อมสลายของสำนึกชุมชนที่ครั้งหนึ่งเคยถนอมรักษ์สายน้ำประหนึ่งสายชีวิต     

หนังสือเล่มนี้เป็นมากกว่าประสบการณ์การผจญภัยที่น่าสนใจสำหรับผู้ชอบใช้ชีวิตกลางแจ้ง หากยังเป็นเสมือนคำชักชวนให้เรารำลึกถึงความผูกพันที่เคยมีกับสายน้ำ  ซาบซึ้งในบุญคุณของแม่น้ำลำคลองที่เคยเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตเราและบรรพบุรุษของเรา  เป็นเสียงเชื้อเชิญให้เราหวนกลับไปเยือนสายน้ำเหล่านั้นอีกครั้ง และช่วยกันฟื้นฟูให้กลับมามีชีวิตชีวาอีกครั้ง ก่อนที่จะสายเกินแก้
           
พระไพศาล วิสาโล
๕ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๒
           

รวบรวมงานเขียนและบทความของพระไพศาล วิสาโล www.visalo.org  korobiznet เอื้อเฟื้อพื้นที่   
webmaster    ๒๕๕๒ All Rights ไม่ Reserved