หน้ารวมบทความ
   เรื่องเล่าเช้าวันพระ >
เห็นทั้งข้างนอกและข้างใน
กลับหน้าแรก

เรื่องเล่าเช้าวันพระ : เห็นทั้งข้างนอกและข้างใน
หลวงพ่อคำเขียน สุวณฺโณ

วันที่ ๒๕ พฤศจิกายน ๒๕๕๘
พระไพศาล วิสาโล



หลวงพ่อคำเขียน สุวณฺโณ  ออกบวชเมื่ออายุ ๓๐ ปี  จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นหลังจากได้ไปปฏิบัติธรรมกับหลวงพ่อเทียน จิตฺตสุโภ ที่วัดป่าพุทธยาน จังหวัดเลย    ก่อนหน้านั้นท่านชอบภาวนาแนวสมถะ คือมุ่งความสงบ  อยากนั่งนิ่ง ๆ จนบ่อยครั้งรู้สึกเพลิดเพลินในนิมิตที่เกิดขึ้น  

ครั้นมาภาวนากับหลวงพ่อเทียน ท่านสอนให้หมั่นรู้สึกตัวอยู่เสมอ โดยกำหนดรู้อยู่กับการยกมือเป็นจังหวะ ไม่ให้เข้าไปอยู่ในความสงบ  ซึ่งสวนทางกับวิธีการที่ท่านฝึกมา  ทีแรกก็ไม่อยากทำ นึกคัดค้านในใจ   แต่หลังจากได้รับการยืนยันจากหลวงพ่อเทียนว่า หากทำจริง ๆ จิตใจจะเปลี่ยนไปจากเดิม  ท่านจึงปลงใจปฏิบัติตามคำสอนของหลวงพ่อเทียนอย่างจริงจัง

วันหนึ่งขณะที่ท่านกำลังปฏิบัติอยู่ในกุฏิ  หลวงพ่อเทียนได้เดินมาที่หน้าประตูซึ่งปิดอยู่ แล้วถามว่า
“อยู่นี่หรือ?”
“อยู่ครับหลวงพ่อ”
“ทำอะไร?”
“สร้างจังหวะครับ”
“เห็นทั้งข้างนอกทั้งข้างในไหม”
“ไม่เห็นข้างนอกครับ  เห็นแต่ข้างใน”
“ถ้าอยากเห็นข้างนอกทำอย่างไร?”
“เปิดประตูออกครับ”
“เอ้า ลองเปิดประตูออกมาดู”

พอโยมคำเขียนลุกไปเปิดประตู  หลวงพ่อเทียนก็ถามว่า “เห็นข้างนอกไหม”  ท่านตอบว่า “เห็นครับ”

“เห็นข้างในไหม” ท่านตอบว่า “เห็นครับ”   แล้วหลวงพ่อเทียนก็ย้ำว่า “ให้เห็นทั้งข้างนอกข้างในนะ  อย่าให้เห็นแต่ข้างนอกและอย่าให้เห็นแต่ข้างในนะ ดูตรงกลาง ๆ นี้นะ”

โยมคำเขียนคิดอยู่สักพัก ก็นึกไม่ออก ว่าหลวงพ่อเทียนต้องการบอกอะไรท่าน ครั้นลองปฏิบัติดูก็ได้คำตอบ   หลวงพ่อเทียนแนะท่านว่า อย่าคิดออกไปข้างนอกและอย่าเพ่งเข้าข้างใน  นี้เป็นบทเรียนที่สำคัญสำหรับโยมคำเขียน ทำให้ท่านคลายการเพ่งหรือบังคับจิตให้สงบ แต่ให้กลับมารู้สึกตัว รู้ทันความคิดที่เกิดขึ้นภายใน โดยไม่พลัดเข้าไปในความคิดนั้น  ครั้นมีอะไรภายนอกมากระทบ ก็รู้แต่ไม่ปล่อยจิตออกไปหรือปรุงแต่งต่อ

หลังจากปฏิบัติธรรมหนึ่งเดือนกับหลวงพ่อเทียน ท่านเกิดความเปลี่ยนแปลงทางจิต จึงตัดสินใจออกบวช และปฏิบัติกับหลวงพ่อเทียนอย่างต่อเนื่อง  ภายหลังได้ท่านได้รับมอบหมายจากหลวงพ่อเทียนให้ไปสอนธรรมตามที่ต่าง ๆ  ก่อนจะขึ้นมาอยู่ที่วัดป่าสุคะโตซึ่งหลวงพ่อบุญธรรม อุตฺตมธมฺโม ญาติผู้พี่ ได้มาบุกเบิกเอาไว้

ระหว่างสอนธรรมตามที่ต่าง ๆ  มีปัญหานานาชนิดเกิดกับผู้ปฏิบัติที่ต้องอาศัยท่านช่วยแก้ให้  คราวหนึ่งที่วัดโมกขวนาราม จังหวัดขอนแก่น ท่านสังเกตว่าผู้เฒ่าคนหนึ่งไม่มาทำวัตรเช้า  ครั้นถึงเวลาอาหารก็ไม่ปรากฏตัว  ท่านจึงไปหาที่กุฏิ พอถามเขาว่าเป็นอะไร  เขาก็เรียกให้หลวงพ่อช่วยเขาด้วย เพราะมือเขาติดอยู่ตรงหน้าท้องตั้งแต่ตีสาม ยกมือเท่าไหร่ก็ยกไม่ออก

หลวงพ่อคำเขียนได้ยินเช่นนั้นก็รู้เลยว่าเขายกมือสร้างจังหวะแต่วางใจไม่ถูก พยายามบังคับจิต และเพ่งมากไป จึงเกิดอาการดังกล่าว  แต่แทนที่ท่านจะแนะนำให้เขาทำใจสบาย ๆ  ท่านกลับชวนเขาคุยเรื่องครอบครัว  ถามว่าโยมมีลูกกี่คน  มีครอบครัวกันหมดแล้วยัง  แล้วตอนนี้โยมอยู่กับใคร  ทำอะไรบ้าง  คิดถึงหลานบ้างไหม  ระหว่างที่เขาพูดคุยกับหลวงพ่อ  มือของเขาก็ตกลงมา  แต่เขายังไม่รู้ตัว ท่านชวนคุยต่อสักพัก เขาถึงได้รู้ว่ามือกลับมาเป็นปกติแล้ว 

หลวงพ่อคำเขียนอธิบายว่า ปัญหาของชายผู้นี้เกิดจากการที่ “จิตมันเข้าข้างในจนติดอยู่ในนั้น”  สิ่งที่ท่านทำก็คือ “ล่อจิตเขาให้ออกไปข้างนอก”   การส่งจิตออกนอกไม่ใช่สิ่งที่นักปฏิบัติควรทำ  แต่ถ้าจิตเพ่งเข้าในมากจนเกิดอาการวิปริตผิดเพี้ยน  ทางเดียวที่จะช่วยได้คือ “ล่อ” จิตให้ออกไปสนใจสิ่งนอกตัวแทน

วัดสนามในเป็นอีกแห่งหนึ่งที่หลวงพ่อคำเขียนเคยไปสอนธรรมเป็นประจำ  มีนักปฏิบัติผู้หนึ่งตั้งใจภาวนามากเกินไป จนเกิดนิมิตอย่างแรง หลงตัวว่าบรรลุธรรมแล้ว   เอาแต่เดินจงกรมอยู่บนสะพานลอยตลอดคืน   ตำรวจไปพูดให้กลับลงมา  เขาก็ไม่ยอม สอนตำรวจว่า พระอาทิตย์จะขึ้นจะลงห้ามไม่ได้  สุดท้ายตำรวจต้องพามาส่งที่วัดสนามใน  หลวงพ่อพยายามแก้อารมณ์เท่าไรก็ไม่หาย จึงพากลับวัดป่าพุทธยาน แล้วชวนให้โยมผู้นั้นขุดหลุมสร้างส้วม  พื้นดินบริเวณนั้นเป็นหินลูกรังขุดยากมาก  พอเขาขุดไปได้หนึ่งเมตร ท่านก็บอกเขาว่าขุดไม่ถูกที่ ต้องย้ายไปขุดอีกที่หนึ่ง  หลังจากขุดนานนับชั่วโมงจนเหงื่อไหลเต็มตัว นิมิตก็จางหาย  ความรู้สึกตัวกลับมา จึงเป็นปกติ

สมาธิภาวนาหรือการปฏิบัติธรรม แม้จะเป็นของดี แต่หากวางใจไม่เป็น ก็อาจเกิดโทษได้  นั่นคือทำให้หลงตัวลืมตนจนมีอาการผิดเพี้ยนได้  การสร้างความรู้สึกตัวจึงเป็นสิ่งสำคัญสำหรับนักปฏิบัติ  หากละเลยการทำความรู้สึกตัวแล้ว อย่าว่าแต่จุดมุ่งหมายสูงส่งทางธรรมเลย แม้แต่การดำรงชีวิตสามัญอย่างชาวโลก ก็มิอาจทำได้

รวบรวมงานเขียนและบทความของพระไพศาล วิสาโล www.visalo.org  korobiznet เอื้อเฟื้อพื้นที่   
webmaster