กลับหน้าหลักหนังสือ
   หนังสือ > งานเขียน > ตื่นจากทุกข์
กลับหน้าแรก
ประเภท : งานเขียน

ตื่นจากทุกข์
โดย พระไพศาล วิสาโล

พิมพ์ครั้งที่ ๑ ๒๕๖๑
จัดพิมพ์โดย โรงเรียนวรรณสว่างจิต

คำปรารภ

ทุกวันนี้เรามีชีวิตที่สบายกว่าเมื่อก่อนมาก  ความทุกข์ทางกายลดน้อยถอยลงไปมาก เพราะมีเครื่องทุ่นแรงและสิ่งอำนวยความสะดวกมากมาย   แม้กระนั้นความทุกข์ใจก็ไม่ได้ลดลงเลย กลับเพิ่มขึ้นด้วยซ้ำ เห็นได้จากคนที่เป็นโรคจิต โรคประสาท และโรคซึมเศร้า ซึ่งมีจำนวนมากขึ้น เช่นเดียวกับผู้ที่เจ็บป่วยเพราะความวิตกกังวลรุมเร้า

บ่อยครั้งเรามักโทษสิ่งภายนอกว่าเป็นสาเหตุแห่งความทุกข์ใจ  เช่น ดินฟ้าอากาศ รถติด เพื่อนร่วมงาน คนรอบข้าง  เศรษฐกิจ การเมือง แต่หากใคร่ครวญให้ถ่องแท้ จะพบว่าสาเหตุแท้จริงนั้นอยู่ที่ใจเรานี้เอง  เป็นเพราะเราไม่ยอมรับความเป็นจริงที่เกิดขึ้น หรือเก็บเอาคำต่อว่าด่าทอของคนอื่นมาทิ่มแทงจิตใจตนเองซ้ำแล้วซ้ำเล่า จึงรู้สึกเจ็บปวด ขุ่นเคือง โกรธแค้น  เป็นเพราะใจที่มองลบคิดร้าย เราจึงกลัดกลุ้มและวิตกกังวลกับอนาคตทั้ง ๆ ที่มันยังไม่เกิด  ครั้งแล้วครั้งเล่าที่เรากล่าวโทษสิ่งรอบตัวว่าผิดพลาดเพราะมันไม่เป็นไปตามใจเรา  แต่ลืมมองว่าเป็นเพราะความหลงของเราต่างหากที่อยากให้ทุกสิ่งเป็นไปดังใจหวัง

ความทุกข์ใจนั้นเกิดเพราะความหลงของเรายิ่งกว่าอะไรอื่น  เริ่มตั้งแต่หลงอยากให้โลกเป็นไปตามใจเรา เมื่อผิดหวัง เกิดความโกรธเคืองและเศร้าโศกตามมา ก็หลงแบกความผิดหวัง และหลงยึดอารมณ์เหล่านั้น  ทั้ง ๆ ที่ทุกข์จนกินไม่ได้นอนไม่หลับ  แต่ใจก็ไม่ยอมปล่อย ยังคงแบกต่อไปเพราะลืมตัว  แต่เมื่อใดที่เราเกิดความตื่นรู้  เริ่มจากรู้ตัวว่าหลงแบกหลงยึด การปล่อยวางก็จะเกิดขึ้น  และเมื่อรู้ความจริงว่าทุกอย่างแปรเปลี่ยนเป็นนิจ ขึ้นอยู่กับเหตุปัจจัยต่าง ๆ มากมาย ไม่อยู่ในอำนาจของใคร ที่จะบงการให้เป็นไปดังใจหวังได้ อีกทั้งยังไม่อาจยึดติดถือมั่นให้เที่ยงแท้ได้ เมื่อนั้นความทุกข์ก็จะจางคลายไป

ทุกข์นั้นคลายได้เมื่อใจตื่นรู้  ดังนั้นจึงควรหมั่นฝึกใจให้มีความรู้ตัวอยู่เสมอ  อันจะเป็นบาทฐานสู่การรู้ความจริงอย่างแจ่มแจ้ง จนไม่ยึดติดถือมั่นให้เกิดทุกข์อีกต่อไป  ในขณะที่พยายามทำกิจเพื่อป้องกันและบรรเทาปัญหาต่าง ๆ   ก็ควรทำจิตรักษาใจไม่ให้เป็นทุกข์เพราะปัญหาเหล่านั้น

เนื้อหาในหนังสือเล่มนี้ปรับปรุงจากคำบรรยายของข้าพเจ้าหลังทำวัตรและก่อนฉันอาหารในโอกาสที่คณะครูและเจ้าหน้าที่โรงเรียนวรรณสว่างจิตมาปฏิบัติธรรม ณ วัดป่าสุคะโต ระหว่างวันที่ ๑๓-๑๗  มีนาคม ๒๕๖๐ หลักสูตรดังกล่าวมีกิจกรรมที่หลากหลาย รวมทั้งการเจริญสติ   โดยมีคำบรรยายเป็นส่วนเสริม 

ผู้บริหารโรงเรียนวรรณสว่างจิตเห็นว่าคำบรรยายดังกล่าวมีประโยชน์ต่อผู้ปกครองและผู้สนใจ  จึงขออนุญาตพิมพ์คำบรรยายนี้เป็นหนังสือเช่นเดียวกับคำบรรยายครั้งก่อน ๆ  ข้าพเจ้ายินดีอนุญาตและขออนุโมทนาที่คณะผู้บริหารโรงเรียนเห็นความสำคัญของธรรม ปรารถนาให้บุคคลากรทุกภาคส่วนน้อมนำธรรมมาใช้กับตนเพื่อชีวิตที่ผาสุกและทำงานอย่างมีความสุข อันจะเป็นประโยชน์ต่อนักเรียนของตนในอีกทางหนึ่งด้วย

พระไพศาล วิสาโล
๕ พฤศจิกายน ๒๕๖๐

รวบรวมงานเขียนและบทความของพระไพศาล วิสาโล www.visalo.org  korobiznet เอื้อเฟื้อพื้นที่   
webmaster    ๒๕๕๒ All Rights ไม่ Reserved