กลับหน้าหลักหนังสือ
   หนังสือ > งานเขียน > ศาสตร์และศิลป์แห่งการจัดการความดี
กลับหน้าแรก
ประเภท : งานเขียน  

ศาสตร์และศิลป์แห่งการจัดการความดี
กรณีศึกษามูลนิธิพุทธฉือจี้

ISBN
โดย
พระไพศาล วิสาโล
สำนักพิมพ์ ศูนย์ส่งเสริมและพัฒนาพลังแผ่นดินเชิงคุณธรรม
พิมพ์ครั้งที่ ๑ ๒๕๕๐

การศึกษามีความหมายมากกว่าการสอน หรือการ “ใส่”อะไรเข้าไปในตัวเด็ก แต่หมายถึงการส่งเสริมให้เกิดการเจริญเติบโตจากภายใน จะทำเช่นนั้นได้ก็ต้องเชื่อมั่นเสียก่อนว่าเด็กนั้นมี “อะไร” อยู่ในตัวเขาอยู่แล้ว ภารกิจของพ่อแม่หรือครูก็คือการทำให้สิ่งนั้นเจริญงอกงาม ขณะเดียวกันก็นำเอาสิ่งนั้นออกมาให้เกิดประโยชน์สร้างสรรค์ สิ่งที่ว่านั้นได้แก่ ปัญญาและคุณธรรม

มนุษย์ทุกคนมีเมล็ดพันธ์แห่งปัญญาและคุณธรรมอยู่แล้วในใจ ด้วยเหตุนี้เด็กทุกคนจึงมีความใฝ่รู้และใฝ่ดี หน้าที่ของการศึกษาคือกระตุ้นและส่งเสริมความใฝ่รู้และใฝ่ดีให้เจริญงอกงาม เหมือนเมล็ดพันธุ์น้อย ๆ ที่ถูกกระตุ้นและส่งเสริมจนเติบโตเป็นต้นไม้ใหญ่ แผ่กิ่งก้านสาขา และหยั่งรากลึก ให้ดอกไม้ที่งดงามและผลไม้ที่หอมหวานแก่สรรพชีวิต น่าเสียดายที่การศึกษาทุกวันนี้ได้ทำลายความใฝ่รู้และใฝ่ดีในตัวเด็ก ทั้งนี้เพราะผู้ใหญ่พยายามยัดเยียดอะไรต่ออะไรให้เขา ซึ่งบางครั้งกลายเป็นการควบคุมปิดกั้นมิให้เขาเติบโตจากภายใน

นอกจากความใฝ่รู้และความใฝ่ดีแล้ว เด็กยังมีศักยภาพหรือความสามารถที่แฝงเร้นต่าง ๆ อีกมากมาย เช่น ความสามารถในทางศิลปะ ความสามารถในทางกีฬา โดยที่เด็กเองอาจไม่รู้ด้วยซ้ำว่าตนมี หน้าที่ของครูหรือพ่อแม่คือช่วยดึงเอาความสามารถนั้นออกมา ตรงนี้เป็นเรื่องของศิลปะที่ครูและพ่อแม่ต้องเรียนรู้และต้องอาศัยความอดทนไปพร้อมกัน บางครั้งเพียงแค่คำชมและการให้กำลังใจก็สามารถกระตุ้นให้ศักยภาพดังกล่าวออกมาได้

เมื่อไม่นานมานี้ข้าพเจ้าได้ไปดูงานของมูลนิธิฉือจี้ ในประเทศไต้หวัน มัคคุเทศก์ได้เล่าถึงเรื่องราวของเด็กคนหนึ่งซึ่งไม่เอาใจใส่ในการเรียนเลย มีกิจกรรมใด ๆ ในชั้นเรียนก็ไม่เคยให้ความร่วมมือ การบ้านก็ทำอย่างขอไปที ครูกระตุ้นเท่าไรก็ไม่ได้ผล มีคราวหนึ่งครูให้นักเรียนวาดภาพ นักเรียนคนนี้ก็ทำตัวเหมือนเดิม คือไม่สนใจ ครูพยายามกระตุ้น แต่นักเรียนก็นิ่งเฉย จนครูขอร้องว่าให้ลองวาดภาพอะไรก็ได้ แค่ตวัดพู่กันเป็นวงกลมก็ยังดี นักเรียนทนครูรบเร้าไม่ไหว จึงตวัดพู่กันเป็นวงกลม ครูเห็นก็ชมด้วยความตื่นเต้นว่า นักเรียนวาดได้ดีมาก และขอให้วาดอีก นักเรียนเกิดมีกำลังใจขึ้นมาจึงตวัดพู่กันอีกภาพหนึ่ง แล้วก็อีกภาพหนึ่ง ๆ ๆ ยิ่งทำก็ยิ่งดีขึ้นเรื่อย ๆ

นับแต่วันนั้นนักเรียนได้ฝึกตวัดพู่กันซ้ำแล้วซ้ำเล่า ภาพมีคุณภาพดีขึ้นมากจนได้รับการคัดเลือกให้ออกแสดงในงานนิทรรศการของโรงเรียน ในวันแสดงนิทรรศการ นักเรียนผู้นี้สังเกตเห็นเด็กคนหนึ่งยืนจ้องภาพวาดของตัว เจ้าของภาพจึงเดินไปคุยกับเด็กน้อย เด็กน้อยแสดงความชื่นชมภาพนั้น แต่ก็ออกตัวว่าตนเองคงไม่มีปัญญาวาดได้เช่นนั้น ผู้เป็นเจ้าของภาพได้ยินเช่นนั้นจึงให้กำลังใจเด็กน้อยว่า เธอทำได้แน่นอน เธอมีความสามารถอยู่แล้ว ขอให้มีความเพียรก็แล้วกัน

นี้เป็นตัวอย่างที่ชี้ว่าเราทุกคนมีศักยภาพในการสร้างสรรค์สิ่งประเสริฐ ประเด็นสำคัญอยู่ที่ว่าศักยภาพดังกล่าวจะถูกดึงออกมาได้มากน้อยเพียงใด ความดีและความใฝ่ดีเป็นศักยภาพอย่างหนึ่งของมนุษย์ หัวใจของการศึกษาคือการดึงเอาความดีและความใฝ่ดีให้ออกมาเพื่อสร้างสรรค์คุณประโยชน์ทั้งแก่ตนเองและผู้อื่นให้ได้มากที่สุด

จากการที่ได้ไปเยี่ยมเยียนดูงานของมูลนิธิฉือจี้ มีประเด็นหนึ่งที่กระตุ้นความสนใจของผู้เขียนเป็นพิเศษคือ ความสามารถใน “การจัดการความดี”ของมูลนิธิฉือจี้ ซึ่งเป็นทั้งศาสตร์และศิลป์ในตัว อีกทั้งยังประสบความสำเร็จอยู่ไม่น้อย แม้ว่ามูลนิธิฉือจี้เพิ่งมาจับงานด้านการศึกษาโดยตรงเมื่อ ๗ ปีที่แล้วนี้เอง แต่ตลอด ๔๐ ปีที่ผ่านมา สิ่งที่มูลนิธินี้ได้ทำกับคนนับล้านถือว่าเป็นเรื่องการศึกษาโดยแท้ เพราะเป็นการดึงเอาความดีของผู้คนเพื่อขับเคลื่อนชีวิตของเขาไปในทางที่ดีงาม อีกทั้งยังนำเอาความดีงามของแต่ละคนมาผนึกผสานเป็นพลังขับเคลื่อนสังคมให้น่าอยู่มากขึ้น ด้วยเหตุนี้จึงผู้เขียนจึงได้รวบรวมข้อมูลและแนวคิดดังกล่าวมาถ่ายทอดเป็นบทความขนาดยาว

ศาสตร์และศิลป์ดังกล่าวดังกล่าวของมูลนิธิฉือจี้น่าจะเป็นประโยชน์สำหรับเมืองไทย ซึ่งกำลังประสบปัญหาด้านคุณธรรมอยู่ในเวลานี้ ประสบการณ์หลายอย่างของมูลนิธิฉือจี้ยังเป็นประโยชน์สำหรับนักการศึกษา ไม่ว่าผู้บริหาร ครู อาจารย์ หรือแม้แต่พ่อแม่ แม้มูลนิธิฉือจี้จะอาศัยหลักธรรมทางพุทธศาสนาเป็นแรงบันดาลใจ แต่ในภาพรวมแล้วก็น่าจะเป็นแง่คิดที่ดีสำหรับศาสนิกชนทุกศาสนา และเชื่อว่าจะเป็นประโยชน์สำหรับผู้บริหารและคณะครูโรงเรียนมารีอุปถัมภ์ด้วย ข้าพเจ้าจึงขอมอบบทความนี้ให้แก่โรงเรียนมารีอุปถัมภ์ในโอกาสที่ก่อตั้งครบ ๒๕ ปี

ขอให้ผู้บริหารและคณะครูประสบทั้งความสุขและความสำเร็จในการน้อมนำความดีออกมาจากใจของทุกคนเพื่อผนึกเป็นพลังสร้างสรรค์ชีวิตและส่วนรวมควบคู่สังคมไทยสืบไปชั่วกาลนาน

รวบรวมงานเขียนและบทความของพระไพศาล วิสาโล www.visalo.org  korobiznet เอื้อเฟื้อพื้นที่   
webmaster    ๒๕๕๒ All Rights ไม่ Reserved