มิตรในเรือนใจ

โดย พระไพศาล วิสาโล
จัดพิมพ์โดย ชมรมกัลยาณธรรม
พิมพ์ครั้งที่ ๓ ๒๕๕๕

คำปรารภ
มิตรในเรือนใจ  เป็นคำบรรยายของข้าพเจ้าในโอกาสที่ผู้บริหาร คณะครู และเจ้าหน้าที่ของโรงเรียนวรรณสว่างจิต ทุกระดับมารับการอบรมที่วัดป่าสุคะโต จ.ชัยภูมิ ระหว่างวันที่ ๒๖ – ๓๐ สิงหาคม ๒๕๔๙  และได้เคยตีพิมพ์เป็นเล่มเมื่อปี ๒๕๕๐ และต้นปีนี้  บัดนี้ชมรมกัลยาณธรรม ขอตีพิมพ์ซ้ำเพื่อแจกเป็นธรรมทาน ข้าพเจ้าขออนุโมทนาในกุศลกิริยาครั้งนี้ด้วย

ชีวิตที่ดีย่อมต้องมีมิตรคอยช่วยเหลือเกื้อกูล  คนส่วนใหญ่นั้นแสวงหาแต่มิตรภายนอก โดยมองข้ามมิตรที่อยู่ในใจของตน  มิตรในเรือนใจนั้นสามารถเป็นมิตรที่ดีที่สุดของเรา หากว่ามีการอบรมฝึกฝนตนจนเป็นที่พึ่งแก่ตนเองได้  แต่จะทำเช่นนั้นได้ก็ต้องเริ่มจากการรู้จักตนเองเป็นเบื้องแรก

การรู้จักตนเอง ไม่อาจเกิดขึ้นได้จากการคิดเท่านั้น แต่ยังต้องอาศัยการเห็นความจริงที่เกิดกับกายและใจ อย่างไม่ตัดสิน เห็นอย่างที่มันเป็นจริง ๆ  นั่นคือเห็นด้วยสติ  จริงอยู่ทีแรกย่อมอดไม่ได้ที่จะเห็นความจริงว่าตัวเองนั้น “แย่”กว่าที่คิด  แต่เพราะเห็นด้วยใจที่เป็นกลาง จึงทำให้ความชั่วร้ายหรืออกุศลธรรมต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นนั้น ไม่สามารถครอบงำจิตใจได้  กายวาจาจึงเป็นไปอย่างปกติ ไม่ไปก่อปัญหาให้แก่ใคร รวมทั้งไม่สร้างความเดือดร้อนแก่ตนเองด้วย  ขณะเดียวกันจิตใจก็จะสงบเย็น  ไม่ถูกอกุศลธรรมแผดเผา   ยิ่งรู้จักตนเองมากเท่าไร  ก็จะยิ่งเป็นมิตรกับตัวเองได้มากขึ้น  และค้นพบความสุขอันประณีตที่อยู่กลางใจ

คนทุกวันนี้ยากที่จะเป็นมิตรกับตัวเอง  มีแต่ความรู้สึกเหินห่างหมางเมินหรือแปลกแยกกับตัวเอง จึงคิดแต่จะหนีตัวเองตลอดเวลา ด้วยการวิ่งหาสิ่งเสพ หมกมุ่นกับความบันเทิง   เที่ยวห้าง เล่นเกม คลุกคลีตีโมงกับผู้คน คุยโทรศัพท์(หรือทวิตเตอร์)ทั้งวัน  หาไม่ก็ทำตัวให้วุ่นกับการงาน  แต่ยิ่งพยายามหนีตัวเองมากเท่าไร ก็ยิ่งไกลจากความสุขเท่านั้น  เพราะสุขที่แท้นั้นไม่ได้อยู่นอกตัว หากอยู่ในใจเรานี้เอง

การมีสติระลึกรู้ความเป็นไปของกายและใจในแต่ละขณะ  เป็นกุญแจสำคัญสู่การรู้จักตนเองอย่างลึกซึ้ง จนเห็นชัดว่าความทุกข์นั้นเกิดขึ้นเพราะใจที่ยึดติดกับสิ่งปรุงแต่งทั้งปวง  โดยเฉพาะการยึดติดในตัวตน หรือยึดติดสิ่งต่าง ๆ ทั้งรูปธรรมและนามธรรมว่าเป็นตัวตน  ปัญญาที่เห็นความจริงอย่างลึกซึ้งนี้แหละที่จะทำให้เราเป็นอิสระจากความทุกข์อย่างสิ้นเชิง

หวังว่าหนังสือเล่มนี้จะช่วยให้ผู้อ่านค้นพบมิตรในเรือนใจ และฝึกหัดขัดเกลาจนเป็นมิตรที่พึ่งพาได้อย่างแท้จริง

พระไพศาล วิสาโล
วันมหาปวารณา-ออกพรรษา
๓๐ ตุลาคม ๒๕๕๕