หน้ารวมบทความ
   บทความ > นิตยสารซีเคร็ต >
ก้าวข้ามความกลัว
กลับหน้าแรก


นิตยสารซีเครท
:  Vol.6 No.138 26 March 2014
Joyful Life & Peaceful Death

ก้าวข้ามความกลัว
พระไพศาล วิสาโล

แบ่งปันบน facebook Share   

ความราบรื่น ลงตัว เพียบพร้อม สมบูรณ์ และคาดการณ์ได้ เป็นยอดปรารถนาของผู้คน เพราะทำให้เกิดความรู้สึกว่าชีวิตนั้นมั่นคงและปลอดภัย  ตอกย้ำความมั่นใจในการอยู่ในโลกนี้  ปราศจากซึ่งสภาวะดังกล่าวเสียแล้ว  โลกก็กลับกลายเป็นสิ่งไม่ปลอดภัย ไม่น่าไว้วางใจ  และชีวิตก็แทบจะกลายเป็นนรกทันทีในความรู้สึกของผู้คนส่วนใหญ่   อันที่จริงไม่ต้องถึงขนาดนั้นก็ได้  เพียงแค่ต้องเจอกับความไม่แน่นอนข้างหน้าว่าทุกอย่างจะราบรื่นลงตัวหรือไร้ปัญหา  ความกลัวก็ครอบงำจิตใจทันที อาจถึงกับทำให้กินไม่ได้ นอนไม่หลับ

ปัญหา อุปสรรค ความพร่องข้องขัด หาได้เลวร้ายอย่างที่เรากลัวไม่  แท้จริงมันมีคุณประโยชน์นานัปการ  นอกจากให้บทเรียนอันทรงคุณค่าแก่เราแล้ว  มันยังฝึกใจให้เราอดทน เข้มแข็ง  ตื่นตัว ไม่ประมาทหรือชะล่าใจ       ความไม่แน่นอนที่ปรากฏ  จนทำให้รู้สึกเคว้งคว้าง ไม่มั่นคง ไร้หลักยึด ยังช่วยกระเทาะเปลือกแห่งอัตตาอันหนาทึบให้แตกออก ทำให้เราอ่อนน้อมต่อโลก ไม่คิดจะควบคุมโลกด้วยอหังการ์อีกต่อไป  ขณะเดียวกันก็ทำลายกรงขังแห่งอวิชชา ทำให้เห็นโลกและชีวิตตามความเป็นจริง  คลายความยึดติดถือมั่น  ช่วยให้เราเป็นอิสระมากขึ้น  อยู่กับความพร่องข้องขัดได้อย่างไร้ทุกข์ ใช่หรือไม่ว่า การบรรลุธรรมของพระอริยเจ้าเกิดขึ้นได้ก็เพราะเห็นสัจธรรมดังกล่าวอย่างแจ่มแจ้งว่าไม่มีอะไรที่ยึดถือได้หรือน่ายึดถือเลย เมื่อปล่อยวางอย่างสิ้นเชิง จิตจึงหลุดพ้นจากความทุกข์ทั้งปวง

เมื่อได้เผชิญกับปัญหา อุปสรรค ความพร่องข้องขัด ตลอดจนทุกอย่างที่หวาดกลัว  ในที่สุดก็จะพบว่าสิ่งที่น่ากลัวกว่าอะไรทั้งหมดก็คือ ความกลัวนั้นเอง   ความกลัวทำให้สิ่งเหล่านั้นดูเลวร้ายกว่าความเป็นจริง  ทำให้มันกลายเป็นผีที่คอยหลอกหลอนเราจนนอนฝันร้าย  เราไม่สามารถเห็นความจริงข้อนี้ได้จนกว่าจะประสบพบเห็นด้วยตนเองว่าสิ่งที่เราหวาดกลัวนั้นหาได้เลวร้ายอย่างที่เราคิดไม่   ความล้มเหลวไม่ได้ทำให้เราทุกข์มากเท่ากับความกลัวล้มเหลว รวมทั้งความรู้สึกลบ ทนไม่ได้ อยากผลักไสความล้มเหลวต่างหาก  นี้ก็เช่นเดียวกับความเจ็บป่วยและความตาย  มันไม่สามารถทำร้ายจิตใจเราได้ จนกว่าเราจะรู้สึกกลัวหรือต่อต้านผลักไสมัน

กล่าวอย่างถึงที่สุดแล้ว  ปัญหาที่แท้จริงไม่ได้อยู่ที่ความพร่องข้องขัด ไม่ราบรื่น หรือยากลำบาก ไม่ว่าภายนอกหรือภายใน  แต่อยู่ที่ความกลัวหรือรู้สึกลบต่อภาวะเหล่านี้ต่างหาก     เมื่อใคร่ครวญต่อไปก็จะพบว่า ความกลัวนั้นสัมพันธ์กับความอยากหรือความปรารถนา  ยิ่งอยากให้ชีวิตมีความมั่นคงราบรื่นมากเท่าไร  ก็ยิ่งมีความกลัวว่าชีวิตจะไม่มั่นคงราบรื่นมากเท่านั้น  และหากพบว่าชีวิตไม่มั่นคงราบรื่น ใจก็จะต่อต้านผลักไสไม่ยอมรับ ซึ่งก็ยิ่งทำให้เป็นทุกข์มากขึ้น  ด้วยเหตุนี้รากเหง้าของความทุกข์ของคนเรา จึงไม่ได้อยู่ที่ความผันผวนปรวนแปรของชีวิตและโลก  แต่อยู่ที่ใจเราเองที่มีความยึดมั่นให้ชีวิตและโลกมีความมั่นคงปลอดภัย  ตราบใดที่ยังมีความยึดมั่นดังกล่าวอย่างหนาแน่น  เราจะไม่มีความสุขหรือเป็นอิสระจากความกลัวเลย  เพราะไม่ว่าจะพยายามเพียงใดก็ตาม  เราก็ไม่อาจหนีความพร่องข้องขัดและความไม่แน่นอนได้ เพราะนั่นคือธรรมดาโลก  นี้คือความจริงที่เราต้องรู้จักและยอมรับ 

พูดเช่นนี้ไม่ได้หมายความว่า ความกลัวเป็นสิ่งเลวร้ายไปเสียหมด  อันที่จริงมันมีประโยชน์ไม่น้อย  ความกลัวทำให้เราเห็นถึงความไม่มั่นคงในจิตใจ  เห็นถึงความอ่อนแอภายใน  รวมทั้งตระหนักถึงความยึดติดถือมั่น ความปรารถนา และความหลง อันเป็นรากเหง้าของความกลัว  การเห็นความกลัวที่เกิดขึ้นในใจ จะช่วยให้เรารู้จักตนเองในมิติที่ลึกขึ้น ความกลัวสามารถเผยสัจธรรมของใจให้เราเห็นได้อย่างชัดเจน อันได้แก่ความไม่เที่ยง ความบีบคั้น และความไม่ใช่ตัวตน   ดังนั้นเราจึงไม่ควรปฏิเสธความกลัว หรือมองเห็นเป็นศัตรู แต่ควรพร้อมต้อนรับความกลัว แทนที่จะมองว่าเป็นศัตรูอันเลวร้าย ควรมองว่าเป็นครูที่สามารถสอนธรรมให้แก่เรา และช่วยให้เรารู้จักตนเองอย่างแท้จริง  กล่าวอีกนัยหนึ่ง เราควรเห็นความกลัวตามที่เป็นจริง  เห็นทั้งโทษและคุณของมัน รวมทั้งสามารถยกจิตเป็นอิสระจากมันได้    ตราบใดที่เราหลงตามมัน มันก็ก่อโทษแก่เรา แต่ถ้าต้านมันหรือกดข่มมัน มันก็สามารถก่อกวนรังควานได้อีก 

การรู้เท่าทันมันด้วยสติ ตลอดจนเห็นคุณและโทษของมันหรือธรรมชาติของมันตามเป็นจริงด้วยปัญญา จะช่วยให้เราพ้นจากอำนาจของมันอย่างแท้จริง

รวบรวมงานเขียนและบทความของพระไพศาล วิสาโล www.visalo.org  korobiznet เอื้อเฟื้อพื้นที่   
webmaster    ๒๕๕๒ All Rights ไม่ Reserved