หน้ารวมบทความ
   บทความ > บุคคล > วิไลวรรณ วรรณนิธิกุล
กลับหน้าแรก

วิไลวรรณ วรรณนิธิกุล

พระไพศาล วิสาโล
๑๐ กรกฎาคม ๒๕๖๐

 

ข้าพเจ้าพบอาจารย์วิไลวรรณ วรรณนิธิกุล หรืออาจารย์ป้อมครั้งแรกเมื่อปี ๒๕๒๐  ณ เมืองฟิลาเดลเฟีย  ตอนนั้นอาจารย์ไปทำปริญญาเอกที่นั่น ส่วนข้าพเจ้าไปอบรมสันติวิธีที่ศูนย์ชีวิต (Life Center) ของขบวนการเพื่อสังคมใหม่ (Movement for a New Society) ซึ่งส่วนใหญ่เป็นชาวเควกเกอร์  ช่วงนั้นข้าพเจ้ากับวีระ สมบูรณ์ ซึ่งยังเป็นนักศึกษาธรรมศาสตร์ทั้งคู่  เพิ่งเสร็จจากงานสัมนานาชาติว่าด้วยการอบรมสันติวิธี ที่เมืองเคอร์นาวากา เม็กซิโก (ซึ่งมีอาจารย์สุลักษ์ ศิวรักษ์ อาจารย์โคทม อารียา และนิโคลัส เบนเนตต์ ร่วมงานนี้ด้วย) จึงถือโอกาสแสวงหาความรู้และประสบการณ์ในสหรัฐอเมริกาก่อนกลับไทย

จำได้ว่าสุภัทรา เชาว์ชูเวช ซึ่งรู้จักกับข้าพเจ้าที่เมืองไทยมาก่อนแล้ว ชวนให้เราไปรู้จักกับคนไทยที่นั่น มีการพบปะกลุ่มเล็ก ๆ  นอกจากอาจารย์ป้อมแล้ว  อาจารย์วีรพงษ์ รามางกูร ซึ่งดูเหมือนทำงานที่ธนาคารโลก ก็มาร่วมพบปะด้วย  ตอนนั้นคนไทยที่นั่นคงอยากฟังข่าวคราวจากเมืองไทย โดยเฉพาะสถานการณ์ด้านสิทธิมนุษยชน อันเป็นงานที่ข้าพเจ้าเกี่ยวข้องในฐานะผู้ปฏิบัติงานกลุ่มประสานงานศาสนาเพื่อสังคม (กศส.) ซึ่งเวลานั้นเป็นกลุ่มเดียวในไทยที่ทำงานช่วยเหลือนักโทษการเมืองอย่างเปิดเผย

อาจารย์ป้อม ตั้งแต่แรกพบ เป็นผู้ใหญ่ที่มีความเป็นกันเอง สนุกสนานรื่นเริง และช่างคุย  ที่เรียกว่าเป็น “ผู้ใหญ่”เพราะอาจารย์มีอายุมากกว่าข้าพเจ้า ๑๐ ปีเป็นอย่างน้อย แต่หน้าอ่อนกว่าวัย ไม่มีเค้าของอาจารย์เลย รวมทั้งไม่มีช่องว่างกับพวกเราด้วย

หลังจากนั้น ๒ เดือนข้าพเจ้ากับวีระก็กลับเมืองไทย  ส่วนอาจารย์ป้อมเมื่อเรียนจบ ก็กลับไปสอนต่อที่คณะเศรษฐศาสตร์ ธรรมศาสตร์ เรามีโอกาสพบปะกันเป็นครั้งคราว   ไม่กี่ปีต่อมาอาจารย์ก็แนะนำให้ข้าพเจ้ารู้จักกับน้องสาวคือ อาจารย์อุษณีย์ ซึ่งสอนอยู่ที่มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตหาดใหญ่  และต่อมาไปเรียนต่อที่กรุงเฮก เนเธอร์แลนด์  ดังนั้นเมื่อข้าพเจ้าเดินทางไปฮอลแลน์หลังจากเสร็จสิ้นการสัมนาสันติวิธีนานาชาติที่เบลเยี่ยม เดือนตุลาคม ๒๕๒๔  จึงได้ไปพักกับอาจารย์อุษณีย์ราว ๆ ๒-๓ วัน

ไหน ๆ ก็ไปถึงนั่นแล้ว จึงเห็นว่าน่าเดินทางต่อไปกรุงลอนดอน  ตอนนั้นดูเหมือนอาจารย์วิไลวรรณไปเที่ยวอังกฤษ เราจึงนัดเจอกันที่ลอนดอนพร้อมกับอาจารย์อุษณีย์ โดยมีจุดหมายสำคัญประการหนึ่งคือ เยี่ยมอาจารย์ป๋วย อึ๊งภากรณ์  หากไม่ได้คุณธัญญา ผลอนันต์ ซึ่งตอนนั้นทำงานที่ลอนดอนกับภรรยา (โดยมีฉิม ลูกชายอาจารย์สุลักษณ์ไปพักด้วย) เราคงไม่มีโอกาสได้รับสิทธิพิเศษนี้ เพราะครอบครัวของอาจารย์ป๋วย อยากให้ท่านพักผ่อนมาก  ๆ  ช่วงนั้นคุณศิริพร สะโครบาเน็คก็พาลูกชายมาอังกฤษด้วย เราจึงยกโขยงไปเยี่ยมท่าน  อาจารย์ป๋วยจำหลายคนในคณะนั้นได้  แม้ท่านพูดไม่ได้ แต่ก็ยิ้มต้อนรับเราอย่างเป็นกันเอง และฟังพวกเราเล่าเรื่องเหตุการณ์บ้านเมืองอย่างนิ่งสงบ  ก่อนกลับ พวกเราได้ขอถ่ายภาพร่วมกับอาจารย์ป๋วย หน้าบ้านท่าน

เมื่อข้าพเจ้าอุปสมบทต้นปี ๒๕๒๖ ก็แทบไม่ได้พบอาจารย์ป้อมอีกเลย   เวลาผ่านไปอย่างรวดเร็ว ได้พบกันอีกครั้งเมื่อ ๒ ปีก่อนขณะที่ข้าพเจ้าไปบรรยายธรรมที่ห้างเดอะมอลล์ โคราช  ตอนนั้นอาจารย์ป้อม ซึ่งเกษียณนานแล้ว ได้ย้ายไปอยู่ที่จังหวัดนั้น

เมื่อเดือนกุมภาพันธ์ที่ผ่านมา ข้าพเจ้าได้พบอาจารย์อุษณีย์ในการอบรมเผชิญความตายอย่างสงบ ที่อาศรมมาตา โคราช เป็นการพบครั้งแรกในรอบ ๓๐ ปีหรือกว่านั้นก็ว่าได้ จึงได้ทราบว่าอาจารย์ป้อมป่วยเป็นมะเร็ง   หลังจากนั้นไม่นานข้าพเจ้าจึงโทรศัพท์ไปคุยกับอาจารย์ป้อม  อาจารย์ไม่มีอาการวิตกกังวลกับโรคร้าย ดูเหมือนจะทำใจยอมรับได้   เราสนทนากันอยู่พักใหญ่  ส่วนใหญ่เกี่ยวกับความเจ็บป่วยทางกายและการรักษา 

ในใจข้าพเจ้านั้นคิดว่าอาจารย์ป้อมคงอยู่ได้นานเป็นปี และเราคงมีโอกาสพบปะกันอีก ดังนั้นจึงรู้สึกผิดคาดเมื่อรู้ว่าอาจารย์ป้อมได้จากไปเมื่อวันที่ ๒๖ มิถุนายนที่ผ่านมา   เป็นการจากไปโดยที่ข้าพเจ้าไม่มีโอกาสแม้กระทั่งไปร่วมงานศพก่อนที่สรีระของอาจารย์ได้กลับคืนสู่ธรรมชาติ 

รวบรวมงานเขียนและบทความของพระไพศาล วิสาโล www.visalo.org  korobiznet เอื้อเฟื้อพื้นที่   
webmaster    ๒๕๕๒ All Rights ไม่ Reserved