หน้ารวมบทความ
   บทความ > บุคคล > ผู้โดดเด่นอยู่ในหัวใจเด็ก
กลับหน้าแรก

ผู้โดดเด่นอยู่ในหัวใจเด็ก
พระไพศาล วิสาโล

เมื่อเกือบ ๓๐ ปีที่แล้วหนึ่งในบรรดาปรากฏการณ์ทางการศึกษาที่น่าจับตาอย่างยิ่งของเมืองไทยย่อมได้แก่การเกิดขึ้นของโรงเรียนหมู่บ้านเด็ก เพราะเป็นโรงเรียนที่ประกาศตัวอย่างชัดเจนว่าให้ความสำคัญแก่เสรีภาพของเด็กควบคู่ไปกับการให้ความรัก โดยผสานแนวคิดของเอ.เอส.นีลเข้ากับพุทธธรรม แต่แนวคิดนามธรรมแบบนี้ไม่ทำให้ผู้คนเป็นอันมากตึ่นตกใจได้มากเท่ากับชีวิตความเป็นอยู่ของนักเรียนที่นอกจากจะมีเสรีภาพว่าจะเข้าเรียนหรือไม่และเมื่อใดแล้ว ยังมีสิทธิในการปกครองตนเอง โดยที่ครูก็มีสิทธิและเสียงเท่า ๆ กับนักเรียน

การทำโรงเรียนให้มีสภาพเหมือนหมู่บ้านที่นักเรียนและครูตลอดจนเจ้าหน้าที่ของโรงเรียนใช้ชีวิตร่วมกันตลอด ๒๔ ชั่วโมง และอยู่กันเหมือนครอบครัว โดยครูไม่มีอภิสิทธิแต่อย่างใด เป็นเรื่องแปลกใหม่อีกเช่นกันสำหรับวงการศึกษาไทยเวลานั้น ทั้งหมดนี้ล้วนเป็นเรื่องยากเพราะเป็นสิ่งที่ไม่มีใครทำมาก่อนในเมืองไทย แต่ก็คงไม่ยากเท่ากับข้อเท็จจริงที่ว่านักเรียนทั้งหมดล้วนเป็นเด็กกำพร้าหรือถูกกระทำด้วยความรุนแรงมาก่อน จึงมีบาดแผลและปมฝังลึกอันยากแก่การเยียวยา ยิ่งกว่านั้นยังมักระบายออกมาเป็นการกระทำที่รุนแรง ผู้เยี่ยมชมโรงเรียนหมู่บ้านเด็กในช่วงนั้น (และอาจรวมถึงเวลานี้)หลายคนถึงกับตกตะลึงในคำพูดอัน “หยาบคาย” และอากัปกิริยาที่ “หยาบกระด้าง”ของเด็ก ๆ ซึ่งเดินเข้า-ออกห้องเรียนตามสบายทั้ง ๆ ที่เป็นเวลาเรียน แถมยังแต่งตัวปอน ๆ ไม่เรียบร้อยเหมือนนักเรียนทั่วไป

โรงเรียนหมู่บ้านเด็กยากเกิดขึ๋นจากความใฝ่ฝันอันงดงาม และความใฝ่ฝันดังกล่าวยากจะเป็นจริงได้อย่างต่อเนื่องมาถึงทุกวันนี้ได้ หากไม่มีผู้นำที่อุทิศตัวอย่างคุณรัชนี ธงไชย หรือที่หลายคนเรียกว่า “ครูแอ๊ว” ในขณะที่คุณพิภพ ธงไชย เป็นเสมือน “หัวสมอง” ของโรงเรียน ครูแอ๊ว คือ “หัวใจ”ที่แผ่ความรักความเมตตาให้แก่ทุกชีวิตในหมู่บ้านเด็ก โดยเฉพาะเด็ก ๆ เด็กเหล่านี้หลายคนขาดความรักมาตั้งแต่เกิด จึงโหยหาความรักเป็นอย่างยิ่ง ปฏิเสธไม่ได้เลยว่าความรักที่ครูแอ๊วให้แก่พวกเขาอย่างแทบจะไม่มีเงื่อนไขและด้วยความอดทนอย่างยิ่ง เป็นส่วนสำคัญที่ช่วยเยียวยาจิตใจของพวกเขา จนช่วยให้เขาเหล่านั้นเห็นคุณค่าและค้นพบศักยภาพในตน สามารถรักตนเองและเผื่อแผ่ความรักให้แก่ผู้อื่นตลอดจนสรรพสัตว์ได้ ครูแอ๊วจึงเป็น “แม่แอ๊ว”ในหัวใจของเด็กเหล่านั้น

ครูแอ๊วได้พิสูจน์ว่าความรักนั้นเป็นพลังอันยิ่งใหญ่ที่จำเป็นต่อการเจริญเติบโตของมนุษย์ และเสรีภาพก็มีความสำคัญพอ ๆ กันในการพัฒนาศักยภาพของผู้คน ไม่จำเพาะในทางสติปัญญาเท่านั้น แต่รวมถึงวุฒิภาวะในทางอารมณ์ มีเรื่องราวอันน่าประทับใจมากมายที่เกิดขึ้นกับเด็ก ๆ ในหมู่บ้านเด็ก ซึ่งเป็นแรงบันดาลใจให้ผู้คนจำนวนไม่น้อยนำแนวคิดดังกล่าวไปใช้กับครอบครัวของตน หรือกับโรงเรียนที่ตนได้ริเริ่มขึ้นในรูปแบบที่หลากหลาย

ครูแอ๊วไม่เพียงอยู่ในหัวใจของเด็ก ๆ แห่งหมู่บ้านเด็กเท่านั้น หากยังสร้างความประทับใจให้แก่หนุ่มสาวจำนวนมากที่ได้มีโอกาสมาใช้ชีวิตช่วงหนึ่งที่หมู่บ้านเด็ก หลายคนชื่นชมในความรักและเสียสละของครูแอ๊วที่มีต่อเด็ก ๆ ราวกับเป็นลูกของตนเอง ตลอดจนน้ำใจที่มีต่อเพื่อนร่วมงาน แบบอย่างอันงดงามดังกล่าวช่วยรินเติมความรักในหัวใจของพวกเขา และสามารถที่จะแบ่งปันให้แก่เด็ก ๆ ได้อย่างที่ตนเองอาจนึกไม่ถึงว่าจะทำได้เช่นนั้น

ผ่านมาเกือบ ๓๐ ปีวันนี้โรงเรียนหมู่บ้านเด็กอาจจะมีเสน่ห์น้อยลงในสายตาของคนทั่วไปโดยเฉพาะในแวดวงการศึกษา นั่นอาจเป็นเพราะว่าแนวคิดเรื่องเสรีภาพกับความรักนั้นเป็นที่ยอมรับมากขึ้นก็เป็นได้ แต่เด็กที่ถูกทำร้ายหรือเป็นเหยื่อของความเกลียดโกรธก็ยังคงมีอยู่มากมาย สำหรับเด็กเหล่านั้น โรงเรียนหมู่บ้านเด็กยังมีความหมายอย่างยิ่ง และหากเขาเหล่านั้นได้เข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของหมู่บ้านเด็ก พวกเขาก็จะพบว่าหัวใจที่เปี่ยมด้วยเมตตาของครูแอ๊วเปิดรับและพร้อมจะโอบอุ้มพวกเขาทุกเวลา

แม้วันนี้ครูแอ๊วยังไม่เป็นที่รู้จักของคนทั่วไปมากนัก และเป็นเรื่องน่าเสียดายหากวงการศึกษาไทยจะมองข้ามบุคคลเช่นนี้ไป แต่สำหรับเด็กนับพัน ๆ คนที่เติบโตและค้นพบตัวเองในหมู่บ้านเด็ก ครูแอ๊วย่อมโดดเด่นอยู่ในใจของพวกเขา และสามารถบันดาลใจให้พวกเขามีความใฝ่ดีอยู่เสมออย่างไม่ต้องสงสัย ชีวิตเช่นนี้ย่อมเป็นชีวิตที่มีคุณค่ายิ่งกว่าคนเด่นคนดังอันเป็นที่รู้จักทั่วประเทศแต่กลับหาคนที่รักตนได้อย่างสนิทใจไม่ได้สักคน ครูแอ๊วเป็นบุคคลที่ใครได้รู้จัก จิตใจย่อมบังเกิดความยินดี เพราะได้สัมผัสกับน้ำใจและความเป็นมิตรอย่างแท้จริง จึงกล่าวได้ว่า ๖๐ ปีของครูแอ๊วจึงเป็น ๖๐ ปีของการสร้างความสุขและความดีงามแก่โลก ที่สาธุชนทั้งหลายสมควรอนุโมทนาเป็นอย่างยิ่ง

รวบรวมงานเขียนและบทความของพระไพศาล วิสาโล www.visalo.org  korobiznet เอื้อเฟื้อพื้นที่   
webmaster    ๒๕๕๒ All Rights ไม่ Reserved