หน้ารวมบทความ
   บทความ > ธรรมชาติ > ธรรมชาติเกื้อกูลทั้งกายและใจ
กลับหน้าแรก
 

ธรรมชาติเกื้อกูลทั้งกายและใจ
พระไพศาล วิสาโล


คนทุกชาติทุกภาษาและทุกเพศทุกวัยมีลักษณะอย่างหนึ่งที่เหมือนกัน นั่นคือความรักธรรมชาติ ชื่นชมและเป็นสุขเมื่ออยู่ท่ามกลางธรรมชาติ เคยเชื่อกันว่า คุณลักษณะดังกล่าวเกิดจากการปลูกฝังกล่อมเกลาในครอบครัวและในสังคม แต่ปัจจุบันมีหลักฐานมากมายที่ชวนให้เชื่อได้ว่า นิสัยดังกล่าวเป็นสัญชาตญาณหรือธรรมชาติส่วนหนึ่งของมนุษย์

นักวิทยาศาสตร์จำนวนไม่น้อยเชื่อว่า นิสัยรักธรรมชาติเป็นผลจากกระบวนการวิวัฒนาการของมนุษย์แต่อดีตซึ่งยาวนานนับล้านปี เคยมีการทดลองโดยเอาภาพภูมิประเทศหรือทิวทัศน์แบบต่าง ๆ มา ให้เลือกดูว่าชอบภาพไหนมากที่สุด ปรากฏว่าผู้คนที่อาศัยอย่ในที่ต่างกัน จากเมืองใหญ่ในอเมริกาเหนือมาถึงหมู่บ้านชนบทในบาหลี ล้วนชอบภาพชนิดเดียวกัน นั่นคือภาพทุ่งหญ้าเขียวสด โล่งกว้าง มีต้นไม้กระจัดกระจาย และลำธารไหลผ่าน เป็นที่น่าสังเกตว่าภาพดังกล่าวคล้ายกับภาพทุ่งหญ้าซาวันนาในอาฟริกา ซึ่งเป็นถิ่นเดิมของมนุษย์ยุคดึกดำบรรพ์มานับล้านปี

ภาพวาดทิวทัศน์บอกอะไรบางอย่างเกี่ยวกับมนุษย์ได้ไม่น้อย นักสัตววิทยาและนักจิตวิทยาคู่หนึ่งแห่งมหาวิทยาลัยวอชิงตัน ได้นำภาพวาดทิวทัศน์ต่าง ๆ มาเปรียบเทียบกับสถานที่จริง และพบว่าศิลปินได้เปลี่ยนแปลงหรือเพิ่มเติมบางสิ่งบางอย่างเข้าไปในภาพ เช่นเติมลำน้ำและทำให้ป่าโปร่งขึ้น คล้ายกับทุ่งหญ้าซาวันนา นักวิจัยยังพบอีกว่า ผู้คนชอบต้นไม้กิ่งเตี้ย ที่มีความหนามากกว่าต้นไม้สูงโปร่ง ลักษณะเช่นนี้คล้ายกับต้นไม้ในที่ราบอาฟริกา

หากถามคนเมืองหรือชาวชนบท ทุกคนจะตอบตรงกันว่า ชอบบรรยากาศธรรมชาติมากกว่าสภาพในเมืองที่ขาดต้นไม้หรือแหล่งน้ำ ในมหาวิทยาลัยแห่งหนึ่งในเท็กซัส นักจิตวิทยาด้านสิ่งแวดล้อมพบว่า คลื่นสมองของคนจะบ่งบอกถึงความผ่อนคลายมากขึ้นเมื่อได้เห็นภาพพื้นที่ที่มีต้นไม้และลำน้ำแทนที่จะเป็นภาพเมือง

ความรักธรรมชาติยังมีผลบำบัดร่างกายอีกด้วย มีการค้นพบว่าผู้ป่วยที่เพิ่งผ่านการผ่าตัดใหญ่ จะหายเร็วขึ้นและต้องการยาระงับปวดน้อยลง หากในห้องสามารถมองเห็นต้นไม้ทางหน้าต่างได้แทนที่จะเป็นกำแพงอิฐ ในทำนองเดียวกันความเจ็บป่วยเพราะความเครียดของผู้ต้องขัง (เช่น ปวดท้อง ท้องไส้ปั่นป่วน) จะลดลงหากสามารถมองเห็นต้นไม้จากในคุก นี้นับว่าสอดคล้องกับประสบการณ์ของอาสาสมัครในห้องทดลอง อาการตื่นเต้นตกใจที่ได้เห็นภาพอุบัติเหตุจะลดลง ระดับเลือดและความเครียดของกล้ามเนื้อจะคืนสู่สภาวะปกติเมื่อเห็นวีดีโอเกี่ยวกับทิวทัศน์ธรรมชาติ แต่หากเห็นภาพเมือง อาการจะคืนสู่ภาวะปกติช้าลง

ธรรมชาติจึงไม่ใช่เรื่องของความสวยงามที่เลื่อนลอย หากเป็นสิ่งที่มนุษย์ใฝ่หาอยู่ในส่วนลึก ทั้งนี้เพราะสัญชาตญาณของมนุษย์ต้องการชื่นชมธรรมชาติไม่น้อยกว่าการมีอาหารและอากาศ

รวบรวมงานเขียนและบทความของพระไพศาล วิสาโล www.visalo.org  korobiznet เอื้อเฟื้อพื้นที่   
webmaster    ๒๕๕๒ All Rights ไม่ Reserved