ปุจฉา-วิสัชนา > เดินจงกรมเพื่ออะไร ต่างจากการนั่งทำสมาธิอย่างไร
กลับหน้าแรก

เดินจงกรมเพื่ออะไร ต่างจากการนั่งทำสมาธิอย่างไร

โดย พระไพศาล วิสาโล
วันที่ 9 มกราคม 2013
จากหน้า พระไพศาล วิสาโล - Phra Paisal Visalo

ปุจฉา วิสัชนา
กราบเรียนถาม ว่าเข้าใจถูกหรือไม่คะ การเดินจงกรม เป็นการเดินเพื่อความรู้สึกตัว รู้ตัวเมื่อยกเท้าก้าวเดิน รู้เท้าซ้ายขวา รู้เท้ากระทบ เย็นร้อนอ่อนแข็งของพื้น หากใจส่ายแส่ ให้รู้ว่าส่ายแส่ และกลับมารู้ตัว ก้าวเดิน กระทบ ต่อ เป็นการเจริญสติ เพื่อความรู้ตัว

เมื่อคล่องแคล่วแล้ว ผลประโยชน์ คือ เมื่ออยู่ในชีวิตประจำวัน จะได้รู้ตัว มีสติ กับสิ่งมากระทบ ทั้ง 5 ทวาร

รู้เมื่อ โลภ โกรธ หลง มีมานะ มีทิฎฐิ เมื่อรู้สึกตัว ศีล ก็จะคุมไม่ให้กระทำผิดศีล ทั้งหมดนี้เป็นจุดประสงค์ของการเดินจงกรม ที่โยม เข้าใจถูกหรือไม่เจ้าคะ

ส่วนการนั่งสมาธิ เพื่อให้จิตใจอยู่ในอารมณ์เดียว เพื่อให้จิตมีพลังแข็งแรง จิตจะมีพลังไม่อ่อนไหว ไม่ตามกิเลส ที่เกิดขึ้นได้ทุกขณะ กราบพระอจ. ตอบเพื่อความมั่นใจ และจะได้ดำเนินได้ถูกทาง กราบขอบพระคุณค่ะ กฤษณีพร

การเดินจงกรมนั้นมีวัตถุประสงค์ที่แตกต่างกันไปสุดแท้แต่วิธีเดินและการวางใจขณะเดิน จะทำให้จิตเป็นสมาธิอยู่ในอารมณ์เดียวก็ได้ จะเป็นไปเพื่อการเจริญสติก็ได้

ถ้าเป็นการเดินเพื่อเจริญสติ ก็เพียงแต่รู้ตัวว่ากำลังเดินอยู่ ไม่ถึงกับให้จิตแนบอยู่กับเท้าที่ก้าวเดิน และไม่เก็บรายละเอียดของผัสสะที่เกิดขึ้น แต่ไม่ว่ามีผัสสะทางไหนก็รู้ทัน เช่น ระหว่างที่เดิน เกิดเผลอคิดไป ก็รู้ทันความคิดนั้น

ที่คุณพูดมาเกี่ยวกับการเดินจงกรมนั้นถูกต้องแล้ว อย่างไรก็แต่การเจริญสติและสร้างความรู้สึกตัวนั้นยังอยู่ในการภาวนาที่เรียกว่าอธิจิตสิกขา หรือสมถกรรมฐาน คือ เมื่อมีสติหรือรู้สึกตัว ก็ทำให้ใจสงบ ไม่ถูกรุมเร้าด้วยอารมณ์ที่เป็นอกุศลหรือแส่ส่ายเพราะคิดฟุ้งซ่าน

แต่การเดินจงกรมยังสามารถเป็นวิธีพัฒนาปัญญา เรียกว่าอธิปัญญาสิกขาหรือวิปัสสนากรรมฐานได้ คือ เมื่อมีสติ ใจเป็นกลาง อยู่กับปัจจุบัน ก็สามารถเห็นกายและใจตามที่เป็นจริง เห็นว่า ที่เดินนั้น คือรูป ที่คิดนั้นเป็นนาม ไม่ใช่ “ฉัน” เดิน หรือ “ฉัน” คิด การเห็นความจริงเช่นนี้จะช่วยลดการปรุงแต่งว่ามี “ตัวกู” หรือลดความยึดติดถือมั่นในตัวตนได้

ในทำนองเดียวกัน การนั่งสมาธิ หรือภาวนาในอิริยาบถนั่ง ก็สามารถใช้เพื่อทำให้ใจสงบ เป็นสมถกรรมฐาน หรือทำให้ใจสว่าง เกิดปัญญา เป็นวิปัสสนากรรมฐานก็ได้ สุดแท้แต่ว่าจะวางใจอย่างไร ซึ่งเป็นเรื่องเดียวกับการเดินจงกรม

รวบรวมงานเขียนและบทความของพระไพศาล วิสาโล www.visalo.org  korobiznet เอื้อเฟื้อพื้นที่   
webmaster    ๒๕๕๒ All Rights ไม่ Reserved