ปุจฉา-วิสัชนา > ติเตียนอย่างไร ไม่ให้บาปและทุกข์
กลับหน้าแรก

ติเตียนอย่างไร ไม่ให้บาปและทุกข์

โดย พระไพศาล วิสาโล
วันที่ 10 มิถุนายน 2012
จากหน้า พระไพศาล วิสาโล - Phra Paisal Visalo

ปุจฉา วิสัชนา

กราบนมัสการพระอาจารย์ ดิฉันมีคำถามเกี่ยวกับคำสอนของพระอาจารย์มั่น ที่ดิฉันไม่เข้าใจ อยากขอรบกวนพระอาจารย์ช่วยอธิบายด้วยค่ะ

จากเนื้อธรรมที่ว่า

"การตำหนิติเตียนผู้อื่น ถึงเขาจะผิดจริง
ก็เป็นการก่อกวนจิตใจตนเองให้ขุ่นมัวไปด้วย
... ความเดือดร้อนวุ่นวายใจที่คิดตำหนิผู้อื่นจนไม่เป็นสุขนั้น
นักปราชญ์ถือเป็นความผิดแลบาปกรรม ไม่มีดีเลย
จะเป็นโทษให้ท่านได้สิ่งไม่พึงปรารถนามาทรมานอย่างไม่คาดฝัน
การกล่าวโทษผู้อื่นโดยขาดการไตร่ตรอง
เป็นการสั่งสมโทษและบาปใส่ตนให้ได้รับความทุกข์
จึงควรสังเวชต่อความผิดของตน
งดความเห็นที่เป็นบาปภัยแก่ตนเสีย
ความทุกข์เป็นของน่าเกลียดน่ากลัว
แต่สาเหตุที่ทำให้เกิดทุกข์ ทำไมพอใจสร้างขึ้นเอง" หลวงปู่มั่น ภูริทตฺโต

ถ้าในกรณีที่เราติเตียนเขาเพื่อหวังให้เขาสำนึกได้ล่ะคะ หรือถ้าเรารู้ว่าเขาผิดแล้วเราไม่เข้าตำหนิห้ามปรามเลยก็คงไม่ได้ จากข้อธรรมนี้ดิฉันสงสัยว่าควรปฏิบัติตนเช่นไรดีคะ

ขอบพระคุณพระอาจารย์ไว้ล่วงหน้าสำหรับคำอธิบายนะคะ

 

คำติเตียนนั้นก่อโทษต่อผู้กระทำก็เพราะเจือด้วยความโกรธ หรือมีโทสะเป็นมูลเหตุ เป็นการทำด้วยความมุ่งร้ายแม้เป็นวจีกรรมก็ตาม แต่ถ้าหากเป็นการท้วงติงด้วยความปรารถนาดี ก็ไม่เป็นปัญหา ที่จริงเป็นสิ่งควรกระทำด้วยซ้ำ พระพุทธองค์ทรงสนับสนุนการท้วงติงที่มุ่งประโยชน์ของอีกฝ่ายเป็นที่ตั้ง ดังทรงแนะนำพระสงฆ์ให้มีการปวารณา คือ ยอมให้ว่ากล่าวตักเตือนกัน (วันออกพรรษา เรียกอีกอย่างว่าวันมหาปวารณา คือเป็นวันที่พระสงฆ์ทั้งวัดจะพร้อมกันแสดงเจตนาให้ว่ากล่าวกันได้)

ข้อสำคัญก็คือ เมื่อจะว่ากล่าวท้วงติง พระองค์ทรงแนะว่า พึงทำด้วยความเมตตา ใช้ปิยวาจา (คำพูดที่สุภาพ) เป็นเรื่องจริง เป็นประโยชน์ และเหมาะกับกาล (คือถูกเวลา) หากขาดข้อใดข้อหนึ่ง ก็อาจก่อปัญหาทั้งแก่ผู้พูดและผู้ฟังได้ การมีสติจึงเป็นเรื่องสำคัญ เพราะถ้าปล่อยให้โทสะครอบงำ ก็จะไม่คำนึงถึงอะไรทั้งสิ้น ขอให้ได้พูดได้ระบาย และอยากให้อีกฝ่ายเจ็บปวดเพราะคำพูดของตน การกระทำอย่างนี้แหละที่หลวงปู่มั่นได้กล่าวเตือนสติไว้ ดังที่คุณยกมาข้างต้น

รวบรวมงานเขียนและบทความของพระไพศาล วิสาโล www.visalo.org  korobiznet เอื้อเฟื้อพื้นที่   
webmaster    ๒๕๕๒ All Rights ไม่ Reserved