ปุจฉา-วิสัชนา > วิจารณ์อย่างไร ไม่ให้ร้อนใจตน
กลับหน้าแรก

วิจารณ์อย่างไร ไม่ให้ร้อนใจตน

โดย พระไพศาล วิสาโล
วันที่ 3 พฤษภาคม 2012
จากหน้า พระไพศาล วิสาโล - Phra Paisal Visalo

ปุจฉา วิสัชนา

กราบนมัสการพระอาจารย์ครับ กระผมใคร่อยากขอคำแนะนำพระอาจารย์บางประการหากไม่รบกวนเวลาพระอาจารย์เกินไปครับ กระผมเป็นครูสอนกฎหมายครับ กระผมคิดว่าหนึ่งในหน้าที่ของนักวิชาการ คือ การเป็นมันสมองให้สังคม คอยแนะนำสิ่งที่ถูกให้ แต่จากกระแสการเมืองไทยในปัจจุบัน ทำให้หลายครั้งเฝ้ามองดูตัวเอง พบว่าการดูการทำงานของรัฐบาลและฝ่ายค้าน หรือการวิเคราะห์การทำงานของภาครัฐ และเอกชน หลายครั้งรู้สึกเหมือนตนเองกำลังเพ่งโทษผู้อื่นครับ ซึ่งทำให้จิตใจร้อน ซึ่ง อาจจะเป็นด้วยว่า กระผมยังมีอคติอยู่สูง อยากกราบขอแนวทางในการทำงานในฐานะนักวิชาการที่ถูกครับ เพื่อให้ได้ทั้งประโยชน์ตนเอง แล้วสังคมครับ กราบขอบพระคุณครับ"

หน้าที่ของนักวิชาการหรืออาจารย์ส่วนหนึ่งก็คือ การชี้ให้เห็นความถูกความผิดตามหลักวิชา (ซึ่งแยกไม่ออกจากความถูกความผิดตามหลักธรรม) แต่ก็พึงระวังอย่าไปหมกมุ่นกับความผิดของคนอื่น จนเกิดความโกรธเกลียด เพราะนั่นจะทำให้เกิดอคติ ไม่สามารถมองเห็นเขาอย่างถูกต้องรอบด้านตามความเป็นจริงได้ ดังนั้นในขณะที่เพ่งมองหรือวิจารณ์คนอื่นนั้น สิ่งหนึ่งที่ไม่ควรมองข้ามคือ การย้อนกลับมาดูใจของตน ว่ามีอคติไหม หรือกำลังเป็นทุกข์เพราะความโกรธเกลียดเผาลนจิตใจ หาไม่แล้วจะกลายเป็นการเพ่งโทษคนอื่นอย่างที่คุณได้ตั้งข้อสังเกตกับตัวเอง

การย้อนกลับมาดูใจของตน รู้เท่าทันอารมณ์และความคิดนั้น ต้องอาศัยสติ หากไม่มีสติ จิตก็จะถูกครอบงำด้วยอารมณ์ได้ง่าย ซึ่งทำให้ปัญญาไม่แจ่มใส ทำงานได้ไม่เต็มที่ หรือเห็นความจริงได้อย่างไม่รอบด้าน เป็นอุปสรรคไม่น้อยต่อการทำงานทางวิชาการ ยังไม่ต้องพูดถึงการไม่ยอมรับคำวิพากษ์วิจารณ์ เพราะทนไม่ได้ที่ตัวตนถูกกระทบกระแทก ทำให้ขาดโอกาสที่จะพัฒนาตนหรือปรับปรุงความคิดความเห็นให้ดีขึ้น นักวิชาการที่ไม่ยอมรับความเห็นที่แตกต่างจากตน หรือปฏิเสธคำวิพากษ์วิจารณ์ ย่อมเป็นนักวิชาการที่ดีได้ยาก

รวบรวมงานเขียนและบทความของพระไพศาล วิสาโล www.visalo.org  korobiznet เอื้อเฟื้อพื้นที่   
webmaster    ๒๕๕๒ All Rights ไม่ Reserved