ปุจฉา-วิสัชนา > ทางแห่งการดับทุกข์
กลับหน้าแรก

ทางแห่งการดับทุกข์

โดย พระไพศาล วิสาโล
วันที่ 15 มิถุนายน 2011
จากหน้า พระไพศาล วิสาโล - Phra Paisal Visalo

ปุจฉา วิสัชนา

คำถามเดิม
กราบนมัสการพระอาจารย์ที่เคารพครับ ทางแห่งการดับทุกข์คืออะไรครับ

ทางแห่งการดับทุกข์ มีชื่อว่า อริยมรรคมีองค์ ๘ ซึ่งเริ่มต้นจากสัมมาทิฏฐิ ไปสุดที่ สัมมาสมาธิ ซึ่งบางครั้งก็เรียกว่า ไตรสิกขา คือ ศีล สมาธิ และปัญญา ทั้งอริยมรรคมีองค์ ๘ และไตรสิกขานั้นเป็นหนทางสู่การพ้นทุกข์ เริ่มตั้งแต่ความทุกข์ทางกาย ความทุกข์ที่เกี่ยวกับความสัมพันธ์กับผู้อื่น และที่สำคัญคือความทุกข์ทางใจ

ศีล (หรืออริยมรรค เช่น สัมมาวาจา สัมมากัมมันตะ สัมมาอาชีวะ) นั้นช่วยป้องกันความทุกข์ ๒ ประเภทแรก ปฏิบัติแล้วก็มีชีวิตความเป็นอยู่ที่ไม่อัตคัดขาดแคลน ไม่หาเรื่องใส่ตัว (เพราะไม่ได้ไปเบียดเบียนใคร) มีครอบครัวที่ผาสุก ส่วนสมาธิและปัญญานั้น ช่วยป้องกันและระงับความทุกข์ทางใจ ซึ่งเกิดจากกิเลสและอวิชชา

สมาธินั้นมุ่งให้ใจสงบ ส่วนปัญญามุ่งให้ใจสว่างจนรู้ชัดว่าไม่มีอะไรยึดถือได้สักอย่าง ทำให้ปล่อยวาง (แต่ยังทำงาน มีความรับผิดชอบ และช่วยเหลือเกื้อกูลผู้อื่นอยู่) ปัญญาทำให้ใจไม่ทุกข์แม้พลัดพรากจากสิ่งที่น่าพอใจ หรือประสบกับสิ่งที่ไม่น่าพอใจ เช่น ความแก่ ความเจ็บ และแม้แต่ความตาย ทำให้มีความสุขอยู่ได้ท่ามกลางโลกที่ผันผวนปรวนแปร

คำถามเพิ่มเติม

คำถามที่ ๑ ผมงงกับคำตอบมากเลยครับ ในความคิดของผม พระพุทธเจ้าค้นคิดทางดับทุกข์ และได้สอนเป็นครั้งแรกด้วยซ้ำ พระองค์สอนว่า จะพ้นทุกข์ได้ ต้องอาศ้ย อริยสัจจ์ 4 คือ ทุกข์ สมุหทัย นิโรธ และ มรรค ครับ หรือแปลเป็นภาษาง่าย ๆ คือ ปัญหาที่มีคืออะไร (ให้ชัดเจน) มันมีสาเหตุจากอะไรได้บ้าง (กีสาเหตุ) มีทางแก้สักกี่ทาง (ที่เป็นไปได้) ลองแก้ปัญหาตามวิธีที่เราเลือก จากนั้นถ้ายังแก้ไม่ได้ก็กลับไปขั้นตอนไหนก้ได้ก่อนหน้า วนไปเรื่อย ๆ จนกว่าปัญหาหรือทุกข์จะถูกแก้ครับ

คำถามที่ ๒ ผมก็คิดอย่างนั้นครับ..อริยมรรค คือทางดำเนินของพระอริยะ / อริยสัจ คือความจริงที่ทำให้คนเป็นพระอริยะ มี4อย่าง (อริยสัจ4) ที่เราคุ้นเคยทราบว่าเป็นวิธีดับทุกข์ กระผมใคร่ขอนิมนต์พระอาจารย์ได้เมตตาอธิบายเพิ่มเติมด้วยครับ

 

คำว่า มรรค ก็บ่งบอกในตัวอยู่แล้วว่าหมายถึง ทางหรือวิธี ทางแห่งการดับทุกข์หรือมรรคมีองค์ ๘ นั้น เป็น ๑ ในอริยสัจ ๔ อริยสัจ ๔ ไม่ได้แปลว่าทางแห่งการดับทุกข์ แต่หมายถึงความจริงอันประเสริฐที่จำต้องรู้จักหากต้องการพ้นทุกข์ เริ่มด้วยการรู้ว่าทุกข์คืออะไร รู้ว่าสาเหตุของทุกข์คืออะไร รู้ว่าความดับทุกข์นั้นคืออะไร(รวมทั้งรู้ว่ามันเป็นไปได้) และรู้ว่าวิธีดับทุกข์นั้นได้แก่อะไรบ้าง

จากนั้นก็ให้ปฏิบัติต่ออริยสัจแต่ละข้อให้ถูกต้องคือ ทุกข์เป็นสิ่งที่ต้องกำหนดรู้ สมุทัยเป็นสิ่งที่ต้องละ นิโรธเป็นสิ่งที่ต้องประจักษ์หรือบรรลุถึง ส่วนมรรคเป็นสิ่งที่ต้องปฏิบัติหรือทำให้มาก มรรคตัวนีแหละคือทางดับทุกข์หรือวิธีแก้ปัญหา ส่วนอริยสัจอีก ๓ ข้อที่เหลือนั้นเป็นการพูดถึง ปัญหา สาเหตุแห่งปัญหา สภาพปลอดปัญหา แต่ไม่ได้พูดถึงวิธีแก้ปัญหาหรือทางดับทุกข์

เรื่องวิธีดับทุกข์นี้ อาตมาคิดว่า เพียงรู้มรรคมีองค์ ๘ ก็ช่วยได้เยอะ หากนำไปปฏิบัติจริงก็สามารถแก้ทุกข์ของปุถุชนได้มาก แม้ยังไม่รู้ชัดในอริยสัจอีก ๓ ข้อ (ที่จริงผู้ที่รู้ชัดมีเพียงพระอริยเจ้าโดยเฉพาะพระอรหันต์เท่านั้น)

อุปมาเหมือนการดับไฟ ผู้รู้ท่านแนะวิธีการดับไฟเอาไว้ อันเป็นผลจากการศึกษาค้นคว้าว่าไฟคืออะไร เกิดจากอะไร ดับได้เพราะอะไร และมีวิธีดับไฟอย่างไร วิธีเหล่านี้เราสามารถเอาไปใช้ได้เลย แม้จะยังไม่รู้ว่าไฟมีสาเหตุอะไร และทำไมไฟจึงดับได้(เพราะขาดออกซิเจน) แต่ถ้ารู้ก็ยิ่งดี สามารถนำไปคิดค้นวิธีใหม่ ๆ เพื่อดับไฟได้ในสถานการณ์ที่แตกต่างกันไปได้

รวบรวมงานเขียนและบทความของพระไพศาล วิสาโล www.visalo.org  korobiznet เอื้อเฟื้อพื้นที่   
webmaster    ๒๕๕๒ All Rights ไม่ Reserved