กลับหน้าหลักหนังสือ
   ๖๐ ปี พระไพศาล วิสาโล >
หนังสือหกทศวรรษพระไพศาล วิสาโล ในสายตามวลมิตร > คำนำ
กลับหน้าแรก
 

หกทศวรรษ
พระไพศาล วิสาโล
ในสายตามวลมิตร

โดย พระไพศาล วิสาโล
จัดพิมพ์โดย เครือข่ายพุทธิกา มูลนิธิโกมลคีมทอง และมูลนิธิสุขภาพไทย

พิมพ์ครั้งที่ ๑ พฤษภาคม ๒๕๖๐

คำนำกองบรรณาธิการ

คนส่วนใหญ่มักจะรู้จักพระไพศาล วิสาโล ในฐานะพระนักคิดนักเขียนผู้สอนเรื่องการเจริญสติ การเตรียมตัวตายอย่างสงบ และอาจรวมถึงการอนุรักษ์ธรรมชาติ นั่นเป็นบทบาทที่สังคมวงกว้างในปัจจุบันรับรู้และยอมรับนับถือ แต่สิ่งที่ท่านทำ แท้จริงแล้วมีมากกว่าที่คนทั่วไปเข้าใจกัน ถ้ามองย้อนกลับไปถึงสมัยเมื่อท่านยังเป็นนักเรียนมัธยมที่เริ่มสนใจและทำงานเพื่อสังคมมาอย่างต่อเนื่องยาวนาน ๔๐ กว่าปี โดยเข้าไปมีส่วนร่วม มีบทบาทในเหตุการณ์สำคัญๆ และช่วยคลี่คลายวิกฤตของบ้านเมืองมาหลายต่อหลายหนนับแต่ยังเป็นฆราวาสแล้ว แม้เมื่อบวชเป็นพระภิกษุเมื่อ ๓๐ กว่าปีก่อน แต่การฝึกฝนขัดเกลาจิตใจตนเองตามหลักพุทธศาสนานอกจากจะมิได้ทำให้การทำงานเพื่อสังคมลดน้อยถอยลงไปแล้ว ในทางตรงกันข้าม ยังช่วยให้เกิดความประณีตละเอียดอ่อนในการทำงาน และค้นพบการดำเนินชีวิตอย่างสมดุลระหว่างประโยชน์ตนประโยชน์ท่าน จนนับเป็นแบบอย่างของผู้บำเพ็ญเพียรทางจิตใจไปพร้อมๆ กับมีอุดมคติในการทำงานเพื่อสังคมอย่างหาได้ยากยิ่งในสังคมไทย เป็นผู้ที่ควรแก่การเคารพนับถืออย่างแท้จริง

นับแต่กองบรรณาธิการ หกทศวรรษพระไพศาล วิสาโล ในสายตามวลมิตร แรกรู้จักท่านเมื่อ ๒๐ กว่าปีก่อน บางคนนานกว่านั้น กาลเวลาผ่านไปอย่างรวดเร็ว บัดนี้ พระไพศาลจะมีอายุครบ ๖๐ ปีแล้ว ในวันที่ ๑๐ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๖๐ เมื่อหนึ่งปีก่อน ทางคณะทำงานเครือข่ายพุทธิกา มูลนิธิสุขภาพไทย และมูลนิธิโกมลคีมทอง จึงหารือกันว่า เนื่องในวาระดังกล่าว น่าจะใช้เป็นโอกาสทำบางสิ่งบางอย่างเพื่อเป็นอาจาริยบูชา ทราบว่า เพื่อนหลายกลุ่มจะทำกิจกรรมใหญ่ขับเคลื่อนงานต่างๆ ที่ท่านบุกเบิกให้ขยายตัวออกไป ไม่ว่าจะเป็นเรื่องการเผชิญความตายอย่างสงบ หรือการปลูกป่า เป็นต้น

เราคิดกันว่า น่าจะทำหนังสือตามรอยเส้นทางชีวิตและการงานของท่าน เพราะแม้ว่าท่านมักจะทบทวนเรื่องราวชีวิตตนเองและเขียนบอกเล่าอยู่แล้วเป็นระยะๆ แต่หนังสือที่ทำเนื่องในโอกาสนี้ จะเป็นการนำเสนอผ่านสายตาของคนรู้จักใกล้ชิดที่เคยเกี่ยวข้องกับท่านในแง่มุมต่างๆ อย่างพินิจพิจารณา ไม่ใช่เพื่อการยกย่องตัวบุคคล แต่เพื่อจะช่วยสะท้อนให้เราได้รู้จักพระไพศาลอย่างรอบด้านและหลากหลายมิติจากกระจกหลายๆ บาน ไม่ว่าจะเป็นบุคลิกภาพ สิ่งที่ท่านทำได้ดีและข้อผิดพลาด ทั้งในเรื่องงานและความสัมพันธ์ ซึ่งนอกจากจะทำให้เราเห็นเรื่องราวชีวิตและงานของพระไพศาลในภาพรวมแล้ว ยังทำให้เราเห็นภาพสังคมในแต่ละช่วงที่มีส่วนหล่อหลอมท่านมาอีกด้วย ซึ่งจะช่วยให้ผู้อ่านคนรุ่นใหม่ส่วนหนึ่งที่เคารพนับถือและศรัทธาท่าน สามารถเรียนรู้และนำมาปรับใช้ในการดำเนินชีวิตอย่างมีอุดมคติได้เหมาะสมกับตนเองและยุคสมัย เป็นการส่งต่อแรงบันดาลใจแก่คนรุ่นต่อไปของสังคม

โดยการเชิญชวนผู้สนิทสนมคุ้นเคยกับพระไพศาลในแต่ละช่วงชีวิตนับแต่วัยเด็กจนถึงปัจจุบัน ไม่ว่าจะเป็นคนในครอบครัว ครูบาอาจารย์ รุ่นพี่ รุ่นเพื่อน และรุ่นหลัง ให้แต่ละคนเล่าถึงชีวิตและการทำงานของพระไพศาลในช่วงที่ได้สัมพันธ์ใกล้ชิดกับท่านคนละช่วง นำมาจัดกลุ่มเนื้อหาตามลำดับเวลาและลักษณะกิจกรรมที่ทำ โดยกองบรรณาธิการเพิ่มเติมข้อเขียนว่าด้วยบริบททางสังคมในแต่ละช่วงเข้าไปโดยสังเขป เป็นบทเกริ่นนำของแต่ละกลุ่มเนื้อหา เพื่อให้เห็นความเชื่อมโยงของชีวิตและงานของท่านกับเงื่อนไขทางสังคม การเมือง วัฒนธรรมในแต่ละช่วงเวลา เหมือนการต่อจิ๊กซอว์จนทำให้เห็นเป็นภาพรวม

ความยากลำบากของงานดังกล่าว ไม่ใช่การระดมรายชื่อผู้ที่จะเขียนถึงท่านในแต่ละช่วง แต่คือการเลือกเชิญคนที่จะเขียนถึงท่าน เพราะเอาเข้าจริง บางช่วงไม่สามารถหาคนเขียนได้ ในขณะที่บางช่วงกลับมีคนที่สามารถเขียนถึงท่านได้เป็นจำนวนมากจนต้องจำใจเลือกเพียงแค่บางคนเพื่อไม่ให้หนังสือหนาจนเกินไป ทำให้หลายคนที่สนิทสนมและรู้จักท่านดีไม่ได้เป็นผู้เขียนในหนังสือเล่มนี้ นี่เป็นเรื่องที่กองบรรณาธิการลำบากใจที่สุด และต้องขออภัยท่านเหล่านั้นด้วย

แม้ข้อจำกัดดังกล่าวอาจทำให้เรื่องราวในหนังสือไม่สมบูรณ์เสียทีเดียว แต่ด้วยความช่วยเหลือจากผู้คนที่นับถือพระไพศาล วิสาโล เป็นจำนวนมาก หนังสือดังกล่าวจึงสำเร็จลงได้อย่างน่าพอใจ ไม่ว่าจะเป็นผู้เขียนที่นอกจากจะเขียนบทความมาให้เป็นอย่างดีแล้ว หลายคนยังส่งภาพถ่ายส่วนตัวมาให้อีกด้วย หรือบางคนช่วยรวบรวมภาพที่กระจัดกระจายจากเพื่อนๆ มาให้ แม้จะน่าเสียดายอยู่บ้างที่หลายเหตุการณ์ไม่มีการบันทึกภาพไว้หรือสูญหายไประหว่างการย้ายบ้านหรือย้ายสำนักงาน แต่ภาพถ่ายเท่าที่มีอยู่ในหนังสือ ล้วนแต่เป็นภาพหายากที่ช่วยสะท้อนให้เห็นบุคลิกภาพ ความสัมพันธ์ การงานของพระไพศาล ที่อาจไม่ปรากฏในสื่อใดๆ และเชื่อว่าหลายคนคงไม่เคยรับรู้หรือเห็นที่ไหนมาก่อน นอกจากนี้ ยังมีจิตอาสาช่วยแปลบทความ ช่วยขัดเกลาความถูกต้องของเนื้อหาและภาษา ช่วยพิสูจน์อักษร อีกมากมายหลายคน กองบรรณาธิการต้องขอขอบคุณทุกท่านมา ณ ที่นี้ด้วย

เมื่อได้อ่านแต่ละบทความจนจบเล่ม เราจะเกิดความรู้สึกเลยว่า หกทศวรรษพระไพศาล วิสาโล ในสายตามวลมิตร เหมือนกับเป็นโอกาสที่ผู้เขียนแต่ละคนจะได้ปล่อยของ บอกกล่าวเรื่องราวน่าประทับใจที่เป็นประสบการณ์ส่วนตัวร่วมกับพระไพศาล ซึ่งช่วยสะท้อนบุคลิกบางด้านของท่านที่เราอาจไม่เคยเห็น ได้ยิน หรือนึกถึงมาก่อน ซึ่งช่วยทำให้เราได้เห็นความเป็นมนุษย์ธรรมดาของท่านนอกเหนือจากความเป็นพระอาจารย์ไพศาล

หลายเรื่องช่วยบอกเล่าที่มาที่ไปของเหตุการณ์ประวัติศาสตร์บางอย่างของขบวนการเคลื่อนไหวภาคประชาชน ไม่ว่าจะเป็นการขับเคลื่อนสันติวิธีในสังคมไทย การอนุรักษ์ธรรมชาติ และการทำให้ผู้คนในยุคปัจจุบันกลับมาเห็นคุณค่าของพุทธศาสนา โดยที่ท่านมักจะทำงานหรือสนับสนุนอยู่เบื้องหลังการขับเคลื่อนต่างๆ ในลักษณะที่ผู้เขียนบางท่านบอกว่าเป็นการ “ปิดทองหลังฆราวาส” อยู่เสมอๆ ซึ่งถ้าไม่นำมาบอกเล่าหรือบันทึกไว้ อาจจะสูญหายไปตามกาลเวลา

สิ่งหนึ่งที่ผู้เขียนสะท้อนออกมาในหนังสือ ยังบ่งบอกคุณสมบัติเฉพาะตัวของท่านได้อย่างเด่นชัดคือ การให้ความสำคัญกับความเป็นเพื่อนยิ่งกว่าความเป็นศิษย์อาจารย์ ท่านจึงมีเพื่อนหลากหลายเชื้อชาติ ศาสนา สถานะ และวัย ที่ชื่นชม นับถือ ปรารถนาดี และพร้อมที่จะพูดความจริงกับท่านในสิ่งที่ไม่เห็นด้วย อาจจะด้วยการหยอกเย้า สะท้อน บอกกล่าวแบบอ้อมๆ กระทั่งท้าทายท่านอย่างตรงไปตรงไป ดังเราจะสัมผัสได้ในหลายๆ บทความ

หวังว่าหนังสือดังกล่าวจะช่วยให้ผู้อ่านเข้าใจชีวิตและการงานของพระไพศาล วิสาโล ในแง่มุมที่รอบด้านขึ้น จนเกิดแรงบันดาลใจที่จะนำไปใช้ในการดำเนินชีวิตและสานต่อการทำงานของท่านที่ยังประโยชน์ต่อสังคมและโลกให้สืบเนื่องต่อไป ความดีงามต่างๆ ที่เกิดจากการทำหนังสือ ขอถวายเป็นอาจาริยบูชาแด่พระไพศาล วิสาโล ผู้เป็นแบบอย่างในการดำเนินชีวิตของกองบรรณาธิการทุกคนมาตลอดหลายสิบปี

รวบรวมงานเขียนและบทความของพระไพศาล วิสาโล www.visalo.org  korobiznet เอื้อเฟื้อพื้นที่   
webmaster    ๒๕๕๒ All Rights ไม่ Reserved